Hydroksykwasy to grupa związków chemicznych powszechnie wykorzystywanych w kosmetologii i dermatologii, przede wszystkim w peelingach chemicznych oraz preparatach do pielęgnacji skóry. Do tego grona zalicza się organiczne związki chemiczne mające w swojej cząsteczce grupę hydroksylową (-OH). Przykładami takich kwasów są m.in. kwas AHA, kwas BHA czy kwas PHA. Hydroksykwasy wykazują działanie złuszczające, ponieważ osłabiają połączenia między martwymi komórkami naskórka, ułatwiając ich usuwanie. Dzięki temu wspomagają odnowę skóry, poprawiają jej strukturę, wyrównują koloryt oraz mogą redukować widoczność drobnych zmarszczek, przebarwień i zmian trądzikowych. Poszczególne grupy hydroksykwasów różnią się jednak siłą działania, głębokością penetracji skóry oraz zastosowaniem.
Czym są hydroksykwasy?
Hydroksykwasy to chemiczne związki organiczne zawierające dwa typy grup funkcyjnych: grupę hydroksylową (-OH) oraz grupę karboksylową (-COOH). Łączą one ze sobą właściwości alkoholi i kwasów karboksylowych. Zależnie od wzajemnego położenia grup wyróżnia się:
- alfa-hydroksykwasy (AHA) – związki, w których grupy hydroksylowa i karboksylowa przyłączone są do tego samego atomu węgla;
- beta-hydroksykwasy (BHA) – związki, w których grupy funkcyjne umiejscawiają się przy sąsiednich atomach węgla;
- gamma-hydroksykwasy – związki, w których grupę hydroksylową i karboksylową rozdzielają dwa atomy węgla;
- delta-hydroksykwasy – związki, w których grupy funkcyjne rozdzielają trzy atomy węgla.
Największą popularnością, szczególnie w dermatologii i kosmetologii, cieszą się alfa-hydroksykwasy. Wśród hydroksykwasów (z wyjątkiem kwasu glikolowego i kwasu gamma-hydroksymasłowego) występuje izomeria optyczna, związana z obecnością stereogenicznych atomów węgla, gdzie cząsteczki związków chemicznych występują w dwóch odmianach będących odbiciami lustrzanymi. Hydroksykwasy są zarówno kwasami, jak i alkoholami. Wiele hydroksykwasów występuje naturalnie w produktach spożywczych wokół nas, na przykład kwas cytrynowy w soku z cytryny, kwas jabłkowy w jabłkach, kwas winowy w winie. Kwas cytrynowy jest też istotnym produktem pośrednim w cyklu Krebsa, który zachodzi w każdym ludzkim organizmie.
Hydroksykwasów – przykłady i właściwości
Wyróżnić można między innymi następujące hydroksykwasy:
- AHA (alfa-hydroksykwasy), w skład których wchodzą kwas glikolowy pozyskiwany z trzciny cukrowej, kwas mlekowy powstający w trakcie fermentacji mleka oraz kwas migdałowy z gorzkich migdałów. Idealne do pielęgnacji skóry dojrzałej i suchej, ponieważ złuszczają naskórek, rozjaśniają przebarwienia, wygładzają skórę, poprawiają nawilżenie, pobudzają odnowę komórkową;
- BHA (beta-hydroksykwasy), których przedstawicielem jest przede wszystkim kwas salicylowy. Sprawdzają się w pielęgnacji skóry trądzikowej, problematycznej i tłustej, ponieważ wnikają głęboko w pory skóry, rozpuszczają znajdujące się tam sebum, działają przeciwzapalnie, redukują zaskórniki i trądzik, zmniejszają łojotok skóry;
- PHA (polihydroksykwasy), do których należą między innymi glukonolakton oraz kwas laktobionowy. Nadają się do pielęgnacji skóry wrażliwej, delikatnej, w tym naczyniowej. Gwarantują bardzo delikatne złuszczanie naskórka, ale jednocześnie silne nawilżenie, działanie antyoksydacyjne oraz zmniejszają ryzyko podrażnień skóry, które mogą pojawiać się przy stosowaniu AHA.
Dodatkowo warto podkreślić, że zarówno alfa-hydroksykwasy, jak i ich kompleksy oprócz zastosowania w kosmetyce są szeroko stosowane w medycynie. Dla przykładu kwas winowy stosowany jest jako terapeutyk w chorobach trawiennych, kwas migdałowy służy jako środek przeciwbakteryjny w zwalczaniu infekcji dróg moczowych, a jego kompleksy mają zastosowanie na przykład w kontroli poziomu glukozy i tłuszczów w surowicy u chorych na cukrzycę czy leczeniu tętniaków tętnic mózgowych.
Hydroksykwasy – czy są bezpieczne?
Hydroksykwasy są generalnie uznawane za bezpieczne, jednak ich bezpieczeństwo zależy od stężenia, sposobu użycia i rodzaju skóry. Dla przykładu użycie mocnego stężenia kwasu migdałowego u osoby z nadreaktywną, wrażliwą skórą może skończyć się silnym podrażnieniem, świądem, zaczerwienieniem i pieczeniem skóry. Jednak znacznie mniejsze stężenie lub zmiana hydroksykwasu przyniosą tej osobie dużo korzyści.
Innymi słowy, użycie hydroksykwasów zawsze należy dopasować do swoich indywidualnych potrzeb, zarówno pod kątem rodzaju tego kwasu, jak i jego stężenia. W razie wątpliwości najlepiej skonsultować się z doświadczonym kosmetologiem.
Polecane produkty:
|
Krem kolagenowy - intensywne nawilżenie i wygładzenie skóry
Zaawansowana formuła z kolagenem i elastyną wspiera nawilżenie, elastyczność i regenerację skóry. Krem szybko się wchłania, pozostawiając skórę gładką, miękką i pełną naturalnego blasku. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Broniarczyk-Dyła G., Hydroksykwasy, ich rola i zastosowanie w dermatologii i kosmetyce lekarskiej, 2024.
- Jastrząb R., Zabiszak M., Nowak M., Kwasy owocowe (α-hydroksykwasy) i ich związki kompleksowe, 2014.
- Kaniewska A., Sperkowska B., Hydroksykwasy organiczne w fitokosmetykach rewitalizujących, Herbalism nr 1(3)/2017.
