Kwas winowy to organiczny kwas występujący naturalnie głównie w winogronach i winie, stąd jego nazwa. Ma kwaśny smak i jest szeroko używany w przemyśle spożywczym. Dodaje się go ponadto do produktów farmaceutycznych i kosmetycznych. Pełni różnorodne funkcje, między innymi regulatora kwasowości, substancji stabilizującej oraz składnika wspomagającego działanie innych związków aktywnych. Ze względu na swoje właściwości znajduje zastosowanie zarówno w produkcji żywności, jak i preparatów przeznaczonych do pielęgnacji skóry.
Kwas winowy – charakterystyka
Kwas winowy to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C4H6O6 i masie molowej 150,09 g/mol. Należy do grona hydroksykwasów dikarboksylowych, a w swojej cząsteczce zawiera dwie grupy hydroksylowe (-OH). Związek ten posiada trzy izomery optyczne. Kwas winowy wyizolowano po raz pierwszy z wodorowinianu potasu HOOC-(CHOH)2-COOK (kwaśnego winianu potasu, tzw. winnego kamienia), który osadza się w kadziach i beczkach przy fermentacji wina.
Kwas winowy tworzy jednoskośne, przezroczyste kryształy. Występuje jako krystaliczny, biały proszek, niehigroskopijny, o cierpkim, owocowym, kwaśnym smaku, bez zapachu. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, gorzej w alkoholu. W organizmie człowieka raczej nie wchłania się w układzie pokarmowym, dlatego jego szkodliwe działanie jest raczej niewielkie.
Kwas winowy w gastronomii
Racemiczny kwas winowy wykorzystany jest w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym jako antyoksydant oraz stabilizator kwasowości i otrzymuje się go często z kwasu maleinowego lub fumarowego. Na etykiecie produktów spożywczych oznaczany jest skrótem E334. Można go pozyskać również jako produkt uboczny przy produkcji wina, wydziela się on podczas fermentacji jako osad kwaśnego winianu potasu i winianu wapnia.
W przemyśle spożywczym kwas winowy jest wykorzystywany jako środek zakwaszający, synergent przeciwutleniaczy, dodatek smakowy. Znaleźć go można w wielu różnych produktach spożywczych, np. w napojach, galaretkach, cukierkach, marmoladach, proszkach musujących. Jest często dodawany do koncentratu pomidorowego, konserw owocowych oraz z pomidorów i szparagów, proszku kakaowego, mrożonych produktów mleczarskich. Można podsumować, że ma podobne zastosowanie jak kwas cytrynowy i kwas mlekowy.
Kwas winowy w kosmetologii
Kwas winowy jest też wykorzystywany w kosmetologii, głównie do złuszczania naskórka i rozjaśniania skóry. Wykazano, że w odpowiednich stężeniach skutecznie usuwa martwe komórki skóry, wygładza powierzchnię skóry, poprawia jej strukturę. Jednocześnie wyrównuje jej koloryt i może rozjaśniać przebarwienia, także te posłoneczne i pozapalne.
Kwas winowy w pewnym stopniu wspiera odnowę naskórka, ma więc działanie przeciwstarzeniowe. Tym samym bywa stosowany jako dodatek w kosmetykach anti-aging. Może redukować widoczność drobnych zmarszczek mimicznych. Idealnie sprawdza się do pielęgnacji skóry zmęczonej, ziemistej, z przebarwieniami. Ostrożność natomiast należy zachować przy skórze bardzo wrażliwej, reaktywnej, z chorobami dermatologicznymi. Raczej nie stosuje się go przy aktywnych stanach zapalnych.
Kwas winowy w medycynie
Kwas winowy podawany doustnie w postaci roztworu powoduje ugaszenie pragnienia. Ma też działanie przeciwbiegunkowe, jeśli jest podawany w małych dawkach, a także działanie przeczyszczające, jeśli jest podawany w dawkach większych. Stosować go można wspomagająco w terapii niestrawności.
Kwas winowy jest prebiotykiem, co oznacza, że stymuluje mikroflorę bakteryjną jelit, która z kolei wpływa na ogólną odporność organizmu, samopoczucie, kondycję skóry oraz procesy trawienne. Dodatkowo działa przeciwzapalnie, hamując obrzęki.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnego kminku
Olej z czarnego kminku tłoczony na zimno zachowuje wszystkie, cenne substancje m.in. witaminę E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Jego działanie to dokładne nawilżanie, szybsza regeneracja, poprawa wyglądu skóry ... Zobacz więcej... |
|
Czarnuszka siewna
Czarnuszka ma zastosowanie w różnego rodzaju problemach skórnych. Jest wykorzystywana w zwalczaniu trądziku, blizn, zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, alergii, a także suchej skóry, również głowy (np. łupież). Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Bernaś U., Nowe pochodne kwasu winowego, Warszawa 2011.
- Kociołek-Balawejder E., Nauki Inżynierskie i Technologie, Wrocław 2009.
- Grajewski J., Kwas winowy i jego pochodne we współczesnej chemii organicznej, Wiadomości Chemiczne, 67/2013.
