Uczulenie na słońce to potoczne określenie reakcji skórnych pojawiających się po ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Zmiany skórne mogą mieć różne przyczyny i nie zawsze są wynikiem klasycznej alergii. Objawy często występują wiosną lub na początku lata, gdy skóra po raz pierwszy jest intensywnie narażona na promieniowanie UV. Problem może rozwinąć się w każdym wieku. Najczęściej jego diagnostyką i leczeniem zajmują się lekarze dermatolodzy.
Uczulenie na słońce – przyczyny
Uczulenie na słońce potocznie określa się mianem fotodermatozy, czyli grupy chorób, których wspólną cechą jest nadwrażliwość na światło słoneczne. Zmiany chorobowe obejmują głównie powierzchnie skóry narażone na bezpośrednie działanie światła, a typowym objawem jest świąd oraz zapalenie skóry. Tak naprawdę dolegliwość może być wywoływana przez szerokie spektrum niejonizującego promieniowania elektromagnetycznego, od promieniowania ultrafioletowego poprzez światło widzialne do promieniowania podczerwonego. Przyczyny fotodermatoz są bardzo zróżnicowane, a wśród nich wyszczególnia się:
- zaburzenia genetyczne i metaboliczne (np. niedobory enzymatyczne);
- reakcje fototoksyczne i fotoalergiczne, w których zewnętrzny czynnik (np. lek, kosmetyk) uwrażliwia skórę na działanie światła.
Podczas pobytu w krajach tropikalnych problem stanowi działanie fotouczulające leków profilaktycznych (np. przeciwmalarycznych). Ale takie reakcje mogą wystąpić również w naszym klimacie u osób, które przyjmują leki przeciwbólowe, krążeniowe, cukrzycowe, neurologiczne itd. Także składniki filtrów ochronnych mogą prowadzić do rozwoju fotouczuleń skóry. Choć dokładne przyczyny pozostają niejasne, przyjmuje się, że często uczulenie na słońce jest wypadkową kilku różnych czynników działających jednocześnie, przy czym istotną rolę odgrywają indywidualne uwarunkowania organizmu, których mechanizm nie został dotąd w pełni poznany.
Fotodermatozy – rodzaje
Uczulenie na słońce nie jest pojedynczą jednostką patologiczną, w jej skład wchodzą liczne problemy, spośród których najczęściej wyszczególnia się:
- fotodermatozy idiopatyczne – ich przyczyny pozostają nieznane. Są to na przykład: wielopostaciowe osutki świetlne (świerzbiączka letnia, opryszczka letnia), pokrzywka słoneczna (świetlna), przewlekłe posłoneczne zapalenie skóry (przetrwałe odczyny świetlne, wyprysk słoneczny);
- fotodermatozy egzogenne – wyprysk fototoksyczny, wyprysk fotoalergiczny;
- fotodermatozy endogenne – protoporfiria erytropoetyczna, wrodzona porfiria erytropoetyczna, porfiria skórna późna, pelagra (rumień lombardzki);
- choroby ulegające zaostrzeniu pod wpływem światła słonecznego – toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie skórno-mięśniowe, choroba Dariera, pemfigus, pemfigoid;
- genodermatozy z nadwrażliwością na światło – skóra pergaminowata i barwnikowa, zespół Blooma, zespół Cockayne’a, zespół Rothmunda-Thompsona, trichotiodystrofia (TTD), zespół Kindler, choroba Hartnupa, choroba Louis-Bar.
Uczulenie na słońce – objawy
Dolegliwości w przebiegu uczulenia na słońce mogą pojawić się po kilku minutach lub kilku godzinach od przebywania na słońcu bez względu na wiek człowieka. Do najczęstszych objawów należą:
- zaczerwienienie skóry;
- swędzenie skóry;
- pieczenie skóry;
- drobna wysypka lub grudki;
- pęcherzyki wypełnione płynem;
- uczucie napięcia skóry;
- obrzęk w miejscu ekspozycji na słońce.
Zmiany najczęściej występują na twarzy, szyi, dekolcie, ramionach i przedramionach, czyli na obszarach najczęściej odsłoniętych i eksponowanych na słońce. Nie należy też mylić objawów uczulenia na słońce z objawami oparzenia słonecznego, choć w wielu przypadkach mogą one być do siebie podobne.
Uczulenie na słońce – diagnostyka
Podstawą rozpoznania uczulenia na słońce jest szczegółowy wywiad przeprowadzony z pacjentem. Następnie lekarz przeprowadza badanie dermatologiczne, oceniając wygląd i rozmieszczenie zmian skórnych. Jeśli to konieczne, wykorzystuje testy dodatkowe, takie jak testy fotoprowokacyjne lub fototesty oceniające reakcję skóry na promieniowanie UV, fototesty z zastosowaniem substancji mogących wywoływać reakcję fotoalergiczną (fototesty płatkowe), jeśli podejrzewa się alergię kontaktową zależną od światła, a także badania laboratoryjne, gdy istnieje podejrzenie chorób autoimmunologicznych.
Leczenie uczulenia na słońce
Leczenie powinno być ukierunkowane na zwalczanie przyczyny. Objawowo jednak lekarz może zalecić stosowanie preparatów łagodzących podrażnienie i wspierających regenerację skóry, miejscowe leki przeciwzapalne, leki przeciwhistaminowe w przypadku nasilonego świądu, odstawienie lub zmianę leków albo kosmetyków o działaniu fotouczulającym, jeśli to one odpowiadają za objawy. W wybranych, określonych przypadkach wykonuje się kontrolowaną fototerapię przed sezonem letnim, mającą na celu stopniowe zwiększenie tolerancji skóry na promieniowanie UV. Wychodząc na zewnątrz, należy natomiast stosować kremy z filtrem SPF i ochraniać ciało kapeluszami lub zwiewną odzieżą.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Pędrys K., Śpiewak R., Ocena rozpowszechnienia nadwrażliwości na promieniowanie słoneczne oraz stanu wiedzy i potrzeb edukacyjnych Polaków w tym zakresie, Estetol Med Kosmetol. 2014; 4.
- Wolska H., Wolf-Makowska A., Misiak-Gałązka M., Pokrzywka słoneczna, Przegl Dermatol 2013, 100, 80-85.
