Pelagra (inaczej: rumień lombardzki) to choroba, która w dzisiejszych czasach przy urozmaiconej diecie i szerokim dostępie do rozmaitych produktów spożywczych praktycznie nie występuje. Dawniej jednak siała sporą grozę, prowadząc do śmierci wielu ludzi. Wynika ze skrajnego niedoboru witaminy B3, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, skóry oraz układu pokarmowego.
Pelagra – przyczyny
Pelagra jest konsekwencją niedoboru niacyny (witaminy B3, kwasu nikotynowego, niacynamidu), znanej również jako witamina PP oraz L-tryptofanu, czyli egzogennego aminokwasu ulegającego wątrobowej konwersji do niacyny. Współcześnie jednak w krajach o wysokim poziomie rozwoju pelagra jest chorobą rzadką, rozpoznawaną niemal wyłącznie u pacjentów z grup ryzyka. Takimi czynnikami ryzyka są:
- przewlekłe picie alkoholu;
- niedobory żywieniowe znacznego stopnia, np. w związku z leczeniem onkologicznym, brakiem apetytu wywołanego farmakoterapią, zaawansowanymi chorobami jelit;
- niska podaż witamin z grupy B wynikająca z braku urozmaiconej diety lub spożywaniem wyłącznie niskiej jakości żywności wysokoprzetworzonej;
- przyjmowanie niektórych leków osłabiających wchłanianie tryptofanu i witaminy B3 z żywności – np. takich jak azatiopryna, izoniazyd, leki przeciwpadaczkowe, estrogeny;
- niektóre choroby – np. zespół rakowiaka, choroba Hartnupów, zakażenie HIV, przewlekła niewydolność wątroby.
Jeśli chodzi o źródła pokarmowe witaminy B3, jej największe ilości znajdziemy w produktach spożywczych bogatych w białko, takich jak mięso i drób, podroby, ryby, jajka, nabiał. Spośród źródeł roślinnych na szczególną uwagę zasługują nasiona i orzechy, rośliny strączkowe oraz produkty pełnoziarniste, takie jak kasze czy brązowy ryż.
Pelagra – objawy
W przebiegu pelagry zaobserwować można charakterystyczną triadę objawów, w skład której wchodzą:
- zapalenie skóry – pojawiają się: zaczerwienienie, szorstkość, nadmierne łuszczenie skóry, przebarwienia, zwłaszcza w miejscach dobrze eksponowanych na słońce, choć nie tylko;
- biegunka – towarzyszą jej bóle brzucha i innego rodzaju zaburzenia trawienne, przy czym raczej nie obserwuje się w pelagrze żadnych zaparć;
- zaburzenia psychiczne i neurologiczne – problemy z pamięcią i koncentracją, drażliwość, wahania nastroju, splątanie, stany depresyjne, apatia.
Dodatkowo u niektórych pacjentów pojawiają się inne objawy niedoboru witaminy B3, np. takie jak zapalenie języka czy ogólne osłabienie organizmu. Przy pelagrze i niedoborach witaminy B3 wzrasta również ryzyko pojawiania się aft i owrzodzeń w obrębie jamy ustnej.
Diagnostyka pelagry
Jeśli istnieje podejrzenie pelagry lub niedoborów witaminy B3, poziom tego związku można z łatwością ocenić na podstawie badań krwi. Koszt badania wynosi około 300 zł. Należy też znaleźć przyczynę pelagry, do czego służą również badania krwi, ale i badania obrazowe czy badania moczu i kału, zależnie od podejrzeń lekarza.
Pelagra – leczenie
Leczenie pelagry powinno być przyczynowe, należy więc ustalić, co doprowadziło do wystąpienia choroby. Dla przykładu, jeśli pelagra została spowodowana przyjmowaniem leków, należy po konsultacji z lekarzem je odstawić lub zamienić na inne. Z kolei alkoholizm należy leczyć odwykiem.
Bardzo ważnym elementem leczenia pelagry jest modyfikacja diety. Codzienny jadłospis powinien być bogaty w źródła witaminy B3 i tryptofanu, a dodatkowo należy wspierać się suplementami diety i lekami zawierającymi B3, by jak najszybciej uzupełnić jej wewnątrzustrojowy poziom. W ciężkich przypadkach, szczególnie gdy występują zaburzenia neurologiczne, odwodnienie lub nasilona biegunka, może być konieczne leczenie szpitalne.
Rokowania są dobre, choroba może całkowicie ustąpić, nie pozostawiając poważniejszych konsekwencji, o ile zostanie wcześnie zdiagnozowana i leczona. Bagatelizowana może natomiast doprowadzić nawet do śmierci.
Polecane produkty:
|
Spirulina w tabletkach 100% naturalna
Spirulina zawiera wysokiej jakości naturalne witaminy i minerały. Jej skład to m.in. biotyna, kwas foliowy, beta-karoten, witamina D, witamina E oraz wiele innych witamin. To również źródło niezbędnych minerałów jak magnez, cynk, wapń, żelazo.. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Jaworek A., Łazarczyk A., Hałubiec P., Leończyk M., Staszewski F., Wojas-Pelc A., The history of pellagra, Przegl Dermatol 2021, 108, 554-566.
- Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
