Reakcja alergiczna to nieprawidłowa, nadmierna odpowiedź układu odpornościowego na substancję lub związek, które organizm rozpoznaje jako alergeny, mimo że dla większości ludzi są one nieszkodliwe. Wciąż nie do końca wiadomo, dlaczego układ odpornościowy w przypadku niektórych reaguje w ten sposób. Diagnostyką i leczeniem alergii zajmuje się lekarz alergolog, nierzadko we współpracy z innymi specjalistami (np. dermatologiem przy alergiach skórnych lub pulmonologiem przy alergiach wziewnych).
Co to jest reakcja alergiczna?
Reakcja alergiczna jest kluczowym przejawem alergii, czyli jednej z najczęściej występujących chorób cywilizacyjnych XXI wieku. Alergia wiąże się z nieprawidłową pracą układu immunologicznego, a przejawia się uszkodzeniem własnych tkanek w wyniku reakcji odpornościowej. W rozwoju i progresji reakcji alergicznej wyszczególnić można następujące etapy:
- I – uczulenie (sensytyzacja): moment, w którym organizm po raz pierwszy rozpoznaje alergen przedostający się do organizmu jako potencjalne zagrożenie. W przypadku alergii typu I organizm zaczyna produkować przeciwciała IgE. Przeciwciała IgE przyłączają się do komórek tucznych (mastocytów) i bazofilów. Organizm jest już uczulony na daną substancję, ale nie musi jeszcze wystąpić widoczna reakcja alergiczna. Ta często lubi pojawiać się dopiero przy drugim kontakcie z alergenem;
- II – reakcja alergiczna: w trakcie ponownego kontaktu z tym samym alergenem alergen ten łączy się z przeciwciałami IgE znajdującymi się na powierzchni komórek tucznych. W konsekwencji ich pobudzenia następuje uwolnienie histaminy i innych mediatorów zapalnych. Pojawiają się rzeczywiste objawy alergii.
Histamina jest kluczową substancją przyczyniającą się do inicjowania reakcji alergicznej. Powoduje między innymi:
- rozszerzenie naczyń krwionośnych (zaczerwienienie skóry);
- zwiększenie przepuszczalności naczyń krwionośnych (obrzęk);
- pobudzenie zakończeń nerwowych (świąd);
- zwiększenie wydzielania śluzu (katar i łzawienie);
- skurcz oskrzeli (trudności w oddychaniu).
Można więc powiedzieć, że odpowiada za większość objawów alergicznych.
Reakcja alergiczna – przyczyny i objawy
Reakcja alergiczna to nadmierna odpowiedź układu odpornościowego na substancję (alergen), która u większości osób nie wywołuje szkodliwych skutków. Nie wiadomo jednak, dlaczego dany alergen w przypadku niektórych osób wywołuje mniej lub bardziej wyrażone objawy, podczas gdy dla innych pozostaje całkowicie neutralny. Przykładem jest choćby alergia na sierść psów i kotów. Niektóre osoby po kontakcie ze zwierzęciem futerkowym zmagają się z kichaniem i wysypką skórną, inne mają silne duszności i obrzęk błon śluzowych dróg oddechowych, zaś inne osoby są miłośnikami zwierzaków i mogą spędzać z nimi wiele godzin, bez obaw o własne zdrowie czy samopoczucie.
Wyróżnia się jednak 4 podstawowe rodzaje alergii, w zależności od tego, jaki czynnik wywołuje objawy. Są to:
- Alergia kontaktowa – pojawia się w konsekwencji bezpośredniego zetknięcia się skóry z substancją alergizującą. W tym przypadku odpowiedzią są zmiany na skórze: od lekkich zaczerwienień, przez wysypki, pokrzywki, świąd, aż po najbardziej uciążliwe pęcherze i ranki. Najczęstszymi alergenami kontaktowymi są barwniki, nikiel, kobalt, kosmetyki, lateks i tworzywa sztuczne.
- Alergia pokarmowa – pojawia się wskutek spożycia pokarmu, na który dana osoba jest uczulona, za co odpowiadają geny, dlatego bardzo często ten sam typ alergii występuje w całej rodzinie. Alergia pokarmowa występuje zdecydowanie częściej u dzieci niż u dorosłych, a jej objawami zwykle są kłopoty gastryczne, takie jak wymioty i biegunka oraz zmiany skórne. Często uczulającymi alergenami są między innymi: ryby, orzechy, soja, seler, owoce morza, białko mleka, białko jaja kurzego, truskawki.
- Alergia wziewna – za wystąpienie jej objawów odpowiadają substancje znajdujące się w powietrzu. Możemy podzielić je na sezonowe (pyłki roślin, najczęściej traw) i całoroczne (np. roztocza, grzyby czy sierść zwierząt). Co więcej, alergia wziewna często prowadzi do wystąpienia alergii krzyżowej polegającej na tym, że u osoby, która jest już uczulona na jeden alergen, niepożądana reakcja może się pojawić także po kontakcie z innym alergenem.
- Alergia na jad owadów – to nieprawidłowa reakcja organizmu na związki chemiczne obecne w tym jadzie. Najwięcej uczuleń wywołują owady z rzędu błonkoskrzydłych, a więc pszczoły, trzmiele, osy i szerszenie oraz mrówkowate.
Diagnostyką i leczeniem alergii zajmują się dermatolodzy, a ważnym narzędziem diagnostycznym są tu testy płatkowe skórne, alergiczne badania krwi czy testy punktowe podskórne.
Reakcja alergiczna – leczenie
Podstawowym postępowaniem przy reakcjach alergicznych jest unikanie ekspozycji organizmu na dany alergen. Na przykład przy alergii na sierść zwierząt należy unikać kontaktu z nimi, przy alergii na pyłki roślin unika się spacerów w sezonie pylenia po kwiecistych łąkach i bezdrożach, zaś przy alergii na roztocza kurzu domowego należy dbać o porządek i czystość w domu, unikając m.in. dywanów, zasłon czy poduszek ozdobnych w domu, które mogłyby zbierać ten kurz. W momencie wystąpienia objawów sięgnąć można po leki przeciwhistaminowe, zaś silne objawy alergii mogą wymagać natychmiastowej pomocy medycznej.
Jedyną znaną metodą leczenia przyczynowego alergii jest immunoterapia swoista, czyli odczulanie. Polega na podawaniu co miesiąc niewielkich dawek alergenu bezpośrednio do organizmu w formie iniekcji przez kilka lat (3-5), co ma na celu przyzwyczajenie organizmu do tych alergenów. Metoda nie może być jednak zastosowana u każdego człowieka i w przypadku każdej alergii.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnego kminku
Olej z czarnego kminku tłoczony na zimno zachowuje wszystkie, cenne substancje m.in. witaminę E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Jego działanie to dokładne nawilżanie, szybsza regeneracja, poprawa wyglądu skóry ... Zobacz więcej... |
|
Czarnuszka siewna
Czarnuszka ma zastosowanie w różnego rodzaju problemach skórnych. Jest wykorzystywana w zwalczaniu trądziku, blizn, zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, alergii, a także suchej skóry, również głowy (np. łupież). Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
- Pawliczak R., Alergologia. Kompendium, Wydawnictwo Termedia, Poznań 2013.














