Choroba białych palców (inaczej: objaw Raynauda) to zaburzenie naczynioruchowe charakteryzujące się napadowym skurczem naczyń krwionośnych, który prowadzi do przejściowego niedokrwienia dystalnych części kończyn, przede wszystkim palców dłoni i stóp. W jego przebiegu dochodzi do charakterystycznej zmiany zabarwienia skóry, początkowo pojawia się zblednięcie, następnie zasinienie, a po ustąpieniu skurczu zaczerwienienie. Dolegliwości najczęściej wywołują niska temperatura otoczenia oraz silne emocje. Objaw Raynauda wymaga odpowiedniej diagnostyki, ponieważ może występować samodzielnie lub towarzyszyć innym chorobom, zwłaszcza autoimmunologicznym.
Choroba białych palców – objawy
Obraz kliniczny objawu Raynauda jest dość prosty do zaobserwowania. Pacjenci przeważnie zgłaszają zblednięcie palców z jednoczesnym uczuciem ich mrowienia pod wpływem zimna lub stresu. Następnie pojawia się ich sinienie i drętwienie, a po pewnym czasie następnie zaczerwienienie z uczuciem bólu.
Choroba białych palców – przyczyny
Choroba białych palców to zaburzenie naczynioruchowe ujawniające się najczęściej pod wpływem bodźców fizykochemicznych lub na tle emocjonalnym, obserwowany nawet do 15% populacji ogólnej, z najwyższym odsetkiem wśród kobiet. Może mieć charakter pierwotny, mówi się wówczas o chorobie Raynauda (około 80% przypadków) lub też wtórny, określany mianem zespołu Raynauda. Pierwotny objaw Raynauda dotyczy głównie kobiet w młodym wieku (poniżej 40. roku życia), przebiega łagodnie i nie doprowadza z reguły do powstania owrzodzeń i zmian martwiczych tkanek. Ta postać choroby ma tendencję do samoistnego ustępowania.
Dokładne przyczyny choroby białych palców nie zostały w pełni poznane. Istotą jest oczywiście nadmierny skurcz naczyń krwionośnych wywołany najczęściej obniżoną temperaturą otoczenia lub stresem. Jednak nie wiadomo, dlaczego u niektórych chorych rzeczywiście ma miejsce taki skurcz naczyń, podczas gdy dla innych wymienione czynniki pozostają obojętne. W patogenezie postuluje się zwiększoną aktywację receptorów α1-adrenergicznych lub ich nadmierną liczbę w ścianie naczyń krwionośnych. Ponadto sugeruje się udział takich czynników, jak hormony, neuroprzekaźniki oraz mediatory procesu zapalnego w nadmiernej gotowości do skurczu naczyń krwionośnych.
Choroba białych palców a inne choroby
Choć dokładne przyczyny objawu Raynauda nie zostały do końca poznane, zauważono, że patologia ta lubi współwystępować z innymi chorobami. Zwłaszcza takimi jak:
- twardzina układowa;
- RZS;
- ziarniniak Wegenera;
- mieszana choroba tkanki łącznej;
- zespół cieśni nadgarstka;
- zespół górnego otworu klatki piersiowej;
- nowotwory.
Ciekawostką jest, że choroba białych palców częściej występuje również u pacjentów stosujących leki doustną antykoncepcję hormonalną, beta-adrenolityki lub interferony.
Diagnostyka choroby białych palców
Rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu, ale i badań dodatkowych. Jeszcze na wizycie lekarz może wykonać prowokację, która polega na trzymaniu przez kilka minut rąk lub stóp chorego w zimnej wodzie (4 stopnie Celsjusza) lub pod strumieniem zimnej wody. U 50% chorych wynik próby jest zwykle dodatni.
Dodatkowo warto wykonać badania laboratoryjne krwi, zwłaszcza parametry takie jak czynnik reumatoidalny RF, przeciwciała przeciw stałym antygenom jądra komórkowego (ANA), morfologia i poziom hormonów.
Choroba białych palców – leczenie
Bardzo ważne jest unikanie czynników ryzyka, które prowokują napad. Należy zalecić więc pacjentom unikania ekspozycji na zimno, zakazać palenia papierosów, spożywania napojów zawierających kofeinę, stosowania leków antykoncepcyjnych, leków powodujących skurcz naczyń krwionośnych (klonidyna, efedryna, antagoniści receptora serotoninowego) oraz zakazać stosowania amfetaminy lub kokainy. Podkreśla się, że większość pacjentów z pierwotnym objawem Raynauda nie wymaga profesjonalnego leczenia.
Zastosowania leczenia farmakologicznego wymagają chorzy, u których często pojawia się objaw Raynauda oraz ci o długotrwałym i ciężkim przebiegu. Wówczas lekarz może podjąć decyzję o podaniu im azotanów miejscowo, antagonistów wapnia, antagonistów receptora adrenergicznego, Losartanu. Nie należy samodzielnie sięgać po te leki, zawsze powinna być to decyzja lekarza.
Polecane produkty:
|
Omega 3 - czysty olej z Pachnotki zwyczajnej
Olej omega 3 to 100% naturalny produkt pozyskiwany z rośliny o nazwie Pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens). Uzupełnia codzienną dietę m.in. w mikroelementy, witaminę E, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Bazela-Zadura A., Mazurek-Ciuba M., Objaw Raynauda – nie zawsze choroba reumatologiczna, Varia Medica 2019 Tom 3, nr 2, strony 143-147.
- Opoka-Winiarska V., Objaw Raynauda – postępowanie diagnostyczne od A do Z, Medycyna po Dyplomie, 10/2021.
