Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, niedożywienie to występujący na poziomie komórkowym brak równowagi między zapotrzebowaniem na składniki pokarmowe i energię, a podażą ich. Przewlekłe lub skrajne niedożywienie znacznie wyniszcza organizm, niekiedy prowadząc nawet do trwałych konsekwencji zdrowotnych. W zależności od zaawansowania niedożywienia, leczenie odbywa się w domu lub w warunkach szpitalnych.
Niedożywienie – przyczyny
Najczęściej niedożywienie bywa konsekwencją głodówek, przymusowych lub dobrowolnych, a także zbyt restrykcyjnych diet wykluczających określone grupy produktów spożywczych. Możliwe przyczyny:
- anoreksja, bulimia i inne zaburzenia odżywiania;
- źle skomponowana dieta wegańska lub wegetariańska;
- długotrwałe przyjmowanie niektórych leków upośledzających wchłanianie w jelitach, np. antybiotyków;
- choroby przebiegające z przewlekłymi wymiotami lub biegunkami;
- zaawansowane choroby płuc, serca, wątroby i nerek;
- radioterapia i chemioterapia w przebiegu leczenia nowotworów;
- pasożyty w organizmie;
- problemy z uzębieniem utrudniające spożywanie pokarmów;
- podeszły wiek, z którym wiąże się widoczny spadek apetytu (niedożywienie dotyczy nawet do 60% seniorów);
- alkoholizm, narkomania;
- życie w ciągłym stresie;
- przewlekłe, skrajne niewysypianie się.
W większości przypadków niedożywienie wynika jednak z błędów dietetycznych. W dzisiejszych czasach wiele osób na co dzień spożywa gotowe dania do odgrzania, żywność przetworzoną, słodycze i fast-foody, unikając własnoręcznego przygotowywania zbilansowanych i wartościowych posiłków. Zwykle w pierwszej kolejności obserwuje się niedobory witamin i minerałów, w krótkim czasie dołączają jednak niedobory białek, NNKT (niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe) i węglowodanów. W przebiegu niedożywienia obserwuje się szereg chorób i problemów zdrowotnych.
Konsekwencje niedożywienia
Niedożywienie negatywnie wpływa na wszystkie układy w organizmie człowieka. Przykładowe konsekwencje:
- wzrost poziomu lęku, depresji i niepokoju;
- wahania nastroju;
- pogorszenie się wchłaniania tłuszczów, dwucukrów i glukozy;
- bradykardia, obniżenie ciśnienia tętniczego;
- niewydolność mięśnia sercowego;
- zmniejszenie masy przepony i problemy z oddychaniem;
- znaczne osłabienie i przewlekłe zmęczenie;
- obniżenie odporności, skłonność do częstych infekcji;
- zaburzenia krzepnięcia krwi;
- zaburzenia trawienia, w tym przewlekłe biegunki i bóle brzucha;
- pogorszenie pamięci, problemy z koncentracją, pogorszenie przekaźnictwa nerwowego i wielu innych funkcji układu nerwowego;
- niedobór limfocytów i atrofia grasicy;
- pogorszenie kondycji skóry;
- bóle stawów i mięśni;
- samoistne krwawienia z dziąseł i nosa;
- zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet;
- zaburzenia libido, niepłodność.
Czynność miocytów pogarsza się już po kilku dniach niedożywienia i odwrotnie, poprawia się o 10-20% w pierwszych dniach po powrocie do prawidłowego żywienia. Na niedożywienie szczególnie podatne są właśnie miocyty (komórki mięśniowe) oraz neurocyty (komórki nerwowe). Należy również wiedzieć, że niedożywienie i znaczna utrata masy ciała predysponują do hipotermii. Spadek temperatury wewnętrznej o zaledwie 1-2 stopnie Celsjusza pogarsza funkcje poznawcze i prowadzi do znacznego osłabienia.
Niedożywienie – leczenie
Przy skrajnym niedożywieniu konieczna jest hospitalizacja i żywienie dożylne lub dojelitowe, aż do momentu ustabilizowania stanu zdrowia oraz uzupełnienia poziomu elektrolitów. Stosuje się również leki i preparaty o działaniu anabolicznym i zwiększającym apetyt. W innych przypadkach wystarczy odpowiednia dieta i suplementacja. Dieta powinna być skomponowana na podstawie zapotrzebowania kalorycznego wzbogaconego o 200-400 kcal. Wszystkie dania muszą być bogatym, skoncentrowanym źródłem niezbędnych składników odżywczych – witamin, minerałów, pełnowartościowego białka, NNKT (zwłaszcza kwasów tłuszczowych Omega-3) oraz węglowodanów złożonych. Należy unikać spożycia tzw. „pustych kalorii”. Wśród suplementów największą korzyść odnotowuje się w przyjmowania Spiruliny, Chlorelli, Omega 3, witaminy D i kompleksu witamin z grupy B.
Polecane produkty:
![]() |
Spirulina w tabletkach 100% naturalna
Spirulina zawiera wysokiej jakości naturalne witaminy i minerały. Jej skład to m.in. biotyna, kwas foliowy, beta-karoten, witamina D, witamina E oraz wiele innych witamin. To również źródło niezbędnych minerałów jak magnez, cynk, wapń, żelazo.. Zobacz więcej... |
![]() |
Spirulina w proszku 100% naturalna
Spirulina w proszku wykorzystywana jest najczęściej do wykonywania odżywczych i oczyszczających maseczek wpływając m.in. na poprawę wyglądu skóry. Dostarcza niezbędne witaminy, minerały i inne składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Dziewiatowska J., Guzek M., Adrych K., Małgorzewicz S., Przyczyny niedożywienia, ocena stanu odżywienia i zalecenia żywieniowe w marskości wątroby, Forum Zaburzeń Metabolicznych, 1/2016.
- Mziray M., Żuralska R., Książek J., Domagała P., Niedożywienie u osób w wieku podeszłym, metody jego oceny, profilaktyka i leczenie, Annales Academiae Medicae Gedanensis, 46/2016.
- Mirczak A., Czynniki determinujące ryzyko niedożywienia osób starszych ze środowiska wiejskiego, Medycyna Środowiskowa, 4/2014.
- Dobrowolska E., Woroń J., Serednicki W., Wordliczek J., Niedożywienie – implikacje dla farmakoterapii w Oddziale Intensywnej Terapii, 8/2014.
- Wojszel B., Niedożywienie i dylematy leczenia żywieniowego w geriatrii, Postępy Nauk Medycznych, 8/2011.