Węglowodany

Spis treści

Koenzym Q10 promocja

Koenzym Q10

Węglowodany (zwane również cukrami lub sacharydami) to organiczne związki chemiczne zbudowane z węgla, wodoru i tlenu. Powstają w przyrodzie wskutek fotosyntezy, dlatego ich największe ilości znajdziemy w produktach pochodzenia roślinnego. Węglowodany mogą być proste oraz złożone, w zależności od swojej budowy. Szczególnie złożone pełnią w organizmie człowieka ważną funkcję i powinny być regularnie dostarczane wraz z dietą.

Węglowodany

Charakterystyka węglowodanów

Jeden gram węglowodanów dostarcza do organizmu cztery kcal, dlatego są one uznawane za źródło wartościowej energii. Wyróżniamy węglowodany proste i złożone. Do prostych zaliczamy następujące monosacharydy (jednocukry):

  • ryboza – np. w grzybach czy jajkach;
  • arabinoza – np. w drewnie roślin iglastych;
  • glukoza – np. w suszonych i świeżych owocach oraz warzywach;
  • fruktoza – np. w miodach, gruszkach, jabłkach i śliwkach;
  • galaktoza – np. w podrobach zwierzęcych i warzywach strączkowych;
  • mannoza – np. w krasnorostach, algach, śluzach roślinnych.

Z kolei węglowodany złożone dzieli się dodatkowo na:

  • disacharydy (dwucukry składające się z dwóch cząsteczek monosacharydów) – laktoza, sacharoza, maltoza, trehaloza;
  • oligosacharydy (zawierające od trzech do dziesięciu cząsteczek monosacharydów) – rafinoza, stachioza, maltodekstryny, fruktooligosacharydy, galaktozydy i inne;
  • polisacharydy (wielocukry zbudowane z więcej niż dziesięciu cząsteczek monosacharydów) – skrobia, inulina, celuloza, pektyny, hydrokoloidy.

Dodatkowo węglowodany dzieli się na przyswajalne i nieprzyswajalne. Przyswajalne podlegają trawieniu i wchłanianiu w jelicie cienkim, skąd szybko przechodzą do krwiobiegu. W efekcie podnoszą poziom glukozy we krwi, dzięki czemu organizm otrzymuje niezbędną dawkę energii. Przykładem są choćby glukoza, fruktoza i laktoza. Z kolei węglowodany nieprzyswajalne wchodzą w skład błonnika pokarmowego i nie wpływają na wzrost glikemii. Przykładem jest skrobia.

Sklep Spirulina
Sklep Spirulina

Rola węglowodanów w organizmie człowieka

Węglowodany są źródłem energii przede wszystkim dla mózgu, tkanki mięśniowej, wątroby, serca, jelit i erytrocytów (krwinek czerwonych), ale także dla wielu innych struktur anatomicznych. Stanowią również materiał zapasowy zmagazynowany w postaci glikogenu w mięśniach i w wątrobie. Jest on pobierany w sytuacjach, gdy wraz z pokarmem nie dostarczamy wystarczającej ilości energii do funkcjonowania organizmu.

Węglowodany stanowią najważniejsze elementy strukturalne kwasów DNA i RNA (ryboza, deoksyryboza). W połączeniu z białkami i tłuszczami budują struktury wszystkich komórek. Dodatkowo regulują poziom odczuwania głodu i sytości, głównie poprzez swój wpływ na produkcję glukozy i insuliny. Mogą być wykorzystywane do syntezy ważnych aminokwasów, a dzięki ich wystarczającej ilości nie dochodzi do zakwaszania organizmu. Węglowodany korzystnie wpływają na stan mikroflory jelitowej, regulując jej skład, jakość i czynność.

Nadmiar węglowodanów w diecie

Szczególnie groźny jest nadmiar cukrów prostych, który może doprowadzić do następujących konsekwencji:

  • zaburzenia metaboliczne;
  • nadwaga i otyłość;
  • wzrost poziomu cholesterolu LDL we krwi;
  • cukrzyca typu 2;
  • hiperlipidemia;
  • miażdżyca;
  • insulinooporność;
  • próchnica zębów;
  • stłuszczenie wątroby;
  • problemy dermatologiczne i zaostrzenie ich przebiegu.

Powyższe problemy zdrowotne rozwijają się najczęściej wtedy, gdy nadmiernie spożywamy słodycze będące w dzisiejszych czasach chętnie wybieraną przekąską.

Niedobór węglowodanów w diecie

Do niedoboru węglowodanów w diecie dochodzi najczęściej u osób skrajnie niedożywionych, wyczerpanych, przemęczonych, z zaburzeniami odżywiania i anemików. Niebezpieczna jest niedostateczna podaż węglowodanów złożonych, co może prowadzić do:

  • przewlekłego zmęczenia, ospałości, senności;
  • zaparć;
  • zaburzeń mikroflory jelitowej;
  • zaburzeń koncentracji i pamięci;
  • hipoglikemii;
  • zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej;
  • osteoporozy;
  • kamicy żółciowej;
  • chorób sercowo-naczyniowych.

Szacuje się, że w zależności od poziomu aktywności, wieku i stylu życia, węglowodany powinny dostarczać 45-65% energii w codziennej diecie.



Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Jarosz M., Sajór I., Gugała-Mirosz S., Nagel P., Czy wiesz, ile potrzebujesz węglowodanów?, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2019.
  2. Ostrowska L., Dietetyka. Kompendium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2020.

Zapisz się do newslettera!

Kategorie wpisów

Najpopularniejsze w Zdrowie

Zostań z nami

Polecane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.