Kwasy dikarboksylowe to takie organiczne związki chemiczne, które zawierają w swojej cząsteczce dwie grupy karboksylowe (-COOH). Występują powszechnie w środowisku, znajdują tym samym zastosowanie w wielu różnych dziedzinach przemysłu, również w medycynie czy kosmetologii. Ich właściwości zależą przede wszystkim od budowy cząsteczki, w tym długości łańcucha węglowego oraz obecności dodatkowych grup funkcyjnych. Poszczególne kwasy dikarboksylowe różnią się między sobą reaktywnością i zastosowaniem, a niektóre z nich odgrywają również istotną rolę w procesach metabolicznych zachodzących w organizmach żywych.
Kwasy dikarboksylowe – czym są?
Kwasami dikarboksylowymi nazywamy organiczne związki chemiczne należące do grona kwasów karboksylowych, różniące się jednak od nich tym, że w swojej budowie mają dwie (stąd przedrostek „di-”) grupy karboksylowe -COOH, a nie jedną. Nazwy systematyczne najprostszych kwasów tworzy się przez dodanie końcówki „-odiowy” do nazwy alkanu zawierającego tyle atomów węgla, co dany kwas. W chemii organicznej wyróżnia się:
- kwas szczawiowy – HOOC–COOH;
- kwas malonowy – HOOC–CH₂–COOH;
- kwas bursztynowy – HOOC–CH₂–CH₂–COOH;
- kwas glutarowy – HOOC–(CH₂)₃–COOH;
- kwas adypinowy – HOOC–(CH₂)₄–COOH;
- kwas pimelinowy – HOOC–(CH₂)₅–COOH;
- kwas azelainowy – HOOC–(CH₂)₇–COOH;
- kwas ftalowy – C₆H₄(COOH)₂.
Jest to znacznie bardziej skomplikowana grupa związków, wśród której wyróżnia się też liczne kwasy nienasycone i aromatyczne oraz dikarboksylowe hydroksykwasy i ketokwasy. Ciekawostką jest, że istnieją nawet kwasy trikarboksylowe (zawierają wówczas w budowie aż 3 grupy karboksylowe), a ich przedstawicielem jest kwas cytrynowy.
Kwasy dikarboksylowe – wykorzystanie w przemyśle
Kwasy dikarboksylowe znajdują niezwykle szerokie zastosowanie w różnych gałęziach przemysłu. Służą powszechnie do produkcji tworzyw sztucznych, np. nylonu czy innych poliamidów, z których z kolei tworzy się później elementy maszyn, części samochodowe czy odzież. Kwas tereftalowy służy do produkcji PET, wykorzystywanego w butelkach, opakowaniach i włóknach syntetycznych. Z tymi zaś mamy styczność każdego dnia.
Kwasy dikarboksylowe są też składnikami kosmetyków. Na przykład kwas azelainowy stosuje się w preparatach do pielęgnacji cery trądzikowej i z przebarwieniami. W medycynie pochodne kwasu fumarowego stosuje się w leczeniu łuszczycy i stwardnienia rozsianego, natomiast kwas bursztynowy ma spore znaczenie dla badań metabolizmu komórkowego, ponieważ bierze udział w cyklu Krebsa.
Kwasy dikarboksylowe – czy są bezpieczne?
Dla człowieka większość kwasów dikarboksylowych jest całkowicie bezpieczna. Tym bardziej że stworzono rygorystyczne normy i warunki nie są etapem, po którym związek trafia na rynek. Właściwe stosowanie kosmetyków z kwasami dikarboksylowymi nie powoduje podrażnień czy skutków ubocznych, choć osoby z bardziej wrażliwą skórą wcześniej powinny wykonać próbę uczuleniową, podobnie jak sugeruje się to w przypadku każdego nowego kosmetyku.
Polecane produkty:
|
Spirulina w proszku 100% naturalna
Spirulina w proszku wykorzystywana jest najczęściej do wykonywania odżywczych i oczyszczających maseczek wpływając m.in. na poprawę wyglądu skóry. Dostarcza niezbędne witaminy, minerały i inne składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.. Zobacz więcej... |
|
Spirulina w tabletkach 100% naturalna
Spirulina zawiera wysokiej jakości naturalne witaminy i minerały. Jej skład to m.in. biotyna, kwas foliowy, beta-karoten, witamina D, witamina E oraz wiele innych witamin. To również źródło niezbędnych minerałów jak magnez, cynk, wapń, żelazo.. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- https://moslekawa.pl/lib/lzsr8z/Chemia-8-Podrecznik-k96zdmfo.pdf.
- Solomons T., Craig F., Scott S., Chemia organiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2022.
