Fotoprotekcja

Fotoprotekcja to ochrona skóry przed nadmiernym, szkodliwym promieniowaniem UV, którego najpoważniejszą konsekwencją jest nowotwór złośliwy skóry, czyli czerniak. Nieodpowiedzialna ekspozycja na słońce ma jednak wiele innych konsekwencji, także takich jak przyspieszenie procesów starzenia się skóry czy oparzenia słoneczne. Odpowiednia fotoprotekcja pozwala ograniczyć negatywny wpływ promieniowania UV na skórę i zmniejszyć ryzyko powstawania przebarwień, uszkodzeń komórek oraz fotostarzenia skóry. Obejmuje nie tylko regularne stosowanie kosmetyków z filtrem przeciwsłonecznym, ale również unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce, noszenie odpowiedniej odzieży, nakrycia głowy oraz okularów przeciwsłonecznych.

Promieniowanie słoneczne – czym jest?

Promieniowanie ultrafioletowe (UV) jest częścią promieniowania słonecznego (wyróżniamy ich kilka rodzajów), które docierają do powierzchni Ziemi w mniejszym bądź w większym stopniu. Atmosfera ziemska zatrzymuje całkowicie promieniowanie UVC. Blisko 90-99% promieniowania UVR, które dociera do powierzchni Ziemi to UVA, natomiast promieniowanie UVB stanowi 1-10%. Długość fali wpływa na głębokość penetracji promieniowania w skórze. Promieniowanie UVA penetruje do warstw skóry właściwej, a promieniowanie UVB jest zatrzymywane na głębokości naskórka.

O ile w pewnym stopniu ekspozycja ciała na słońce jest korzystna i wręcz niezbędna do życia, ponieważ między innymi wspiera produkcję witaminy D i hormonów szczęścia, o tyle długotrwała ekspozycja, zwłaszcza w godzinach najintensywniejszego promieniowania, jest już dla organizmu obciążająca. Pierwszym objawem jest oparzenie słoneczne, wzrasta też ryzyko udaru słonecznego. W dłuższej perspektywie kolagen znajdujący się w skórze jest niszczony, czego efektem jest przyspieszone starzenie się skóry, czyli utrata elastyczności skóry, nawilżenia, zmarszczki. Jedną z najpoważniejszych konsekwencji nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV jest czerniak. W Polsce co roku diagnozuje się około 4200 nowych przypadków czerniaka, a liczba zachorowań stale rośnie i podwaja się co 10 lat. Nowotwór ten dotyka najczęściej osób z jasną karnacją.

Fotoprotekcja – metody

Ogólne zasady fotoprotekcji nie ograniczają się wyłącznie do stosowania odpowiedniego preparatu ochronnego na skórę, choć jest to bardzo ważne. Kluczową zasadą jest ograniczenie czasu spędzanego na słońcu, zwłaszcza między godziną 10:00 a 14:00, kiedy promienie słoneczne są najintensywniejsze. Szczególnie w tym przedziale czasowym zaleca się noszenie odzieży chroniącej skórę, takiej jak koszulka z długim rękawem i długie spodnie oraz zakładanie nakrycia głowy i okularów przeciwsłonecznych.

Kremy ze wskaźnikiem ochrony przeciwsłonecznej (ang. sun protection factor – SPF) 15 lub wyższym powinny być stosowane regularnie i zgodnie z zaleceniami. Preparaty zapewniające szerokie spektrum ochrony chronią skórę przed promieniowaniem UVA i UVB. Takich preparatów jest wiele, mogą one mieć w składzie filtry chemiczne i/lub filtry fizyczne, jak również różnią się poziomem ochrony przeciwsłonecznej. SPF 50+ rekomenduje się do stosowania na twarz każdemu człowiekowi i do stosowania na całe ciało osobom znajdującym się w grupie zwiększonego ryzyka rozwoju raka skóry lub wystąpienia oparzeń słonecznych. Takimi osobami są między innymi posiadacze bardzo jasnej karnacji i blond lub rudych włosach, a także pacjenci stosujący leki fotouczulające, np. tetracykliny.

Bezpieczne przebywanie na słońcu

Zasady bezpiecznego przebywania na słońcu są następujące:

• stosowanie kremów z filtrem SPF zawsze przed wyjściem z domu, przy czym poziom ochrony przeciwsłonecznej dobiera się do pory roku i do karnacji;
• powtarzanie aplikacji kremów przeciwsłonecznych za każdym razem, gdy wyjdziemy z wody lub basenu;
• unikanie długotrwałego przebywania na zewnątrz i opalania się w godzinach 10:00-14:00, czyli w czasie najintensywniejszego promieniowania słonecznego;
• przy dłuższym przebywaniu na słońcu – częste przerwy, by odpocząć w cieniu lub w klimatyzowanym pomieszczeniu;
• dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu, picie wody, nawet jeśli nie odczuwamy pragnienia;
• unikanie picia napojów alkoholowych podczas przebywania na słońcu;
• uzupełnianie elektrolitów w upalne dni;
• noszenie przewiewnej odzieży z naturalnych materiałów, zasłaniającej większą część ciała;
• noszenie kapelusza z szerokim rondem oraz okularów przeciwsłonecznych podczas przebywania na zewnątrz przy dużym nasłonecznieniu.

W wielu przypadkach możemy chronić się przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Należy jednak pamiętać, że słońce jest ważne dla człowieka, nie powinno się więc całkowicie rezygnować z przebywania na słońcu. Istotne, by było to świadome, zamierzone i bezpieczne działanie.

	Kwas hialuronowy tabletki Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej...
	Kolagen naturalny - skóra i stawy Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Pawlikowski B., Najnowsze doniesienia na temat fotoprotekcji, 7/2023.
2. Kryczyk-Poprawa A., Czarnecki G., Jaśkiewicz K., Znaczenie fotoprotekcji dla bezpieczeństwa farmakoterapii, Work Health Saf. 2024;75(5):475-484.
3. Fijak E., Polańska A., Aktualne zasady stosowania fotoprotekcji, Journal of Face Aesthetics 2022;5(2).