Hantawirusy to grupa wirusów RNA należących do rodzaju Orthohantavirus z rodziny Hantaviridae. Odpowiadają za wywoływanie groźnych chorób odzwierzęcych u ludzi. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez kontakt z wydzielinami gryzoni, zwłaszcza ich moczem, kałem lub śliną. Hantawirusy mogą prowadzić do rozwoju ciężkich schorzeń, takich jak gorączka krwotoczna z zespołem nerkowym (HFRS) oraz hantawirusowy zespół sercowo-płucny (HPS), które w niektórych przypadkach stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Objawy infekcji początkowo są niespecyficzne i przypominają grypę. Jednak wraz z rozwojem choroby może dojść do poważnych zaburzeń pracy płuc, nerek oraz układu krążenia. Wczesne rozpoznanie zakażenia oraz szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia mają kluczowe znaczenie dla ograniczenia ryzyka groźnych powikłań.
Hantawirus – sposób zakażenia
Hantawirus – sposób zakażenia
Hantawirusy należą obecnie do rodziny Hantaviridae i rodzaju Orthohantavirus. Są to wirusy RNA przenoszone głównie przez gryzonie, stanowiące naturalny rezerwuar patogenów odpowiedzialnych za rozwój groźnych chorób odzwierzęcych u ludzi. W przeciwieństwie do wielu innych wirusów wywołujących gorączki krwotoczne hantawirusy nie wymagają udziału owadów jako wektorów zakażenia.
Wyróżnia się wiele gatunków hantawirusów związanych z konkretnymi gatunkami gryzoni, m.in.:
- wirus Hantaan – naturalnym rezerwuarem jest mysz polna;
- wirus Seoul – naturalnym rezerwuarem są szczur wędrowny oraz szczur czarny;
- wirus Dobrava – naturalnym rezerwuarem jest mysz leśna;
- wirus Puumala – naturalnym rezerwuarem jest nornica ruda.
Do zakażenia człowieka dochodzi najczęściej poprzez kontakt z wydzielinami zakażonych gryzoni, zwłaszcza ich moczem, kałem lub śliną. Największe ryzyko stanowi wdychanie aerozolu zawierającego cząsteczki wirusa, np. podczas sprzątania starych, zamkniętych lub zakurzonych pomieszczeń, piwnic, strychów czy magazynów. Możliwe jest również zakażenie poprzez spożycie skażonej żywności, kontakt uszkodzonej skóry z materiałem zakaźnym lub, znacznie rzadziej, wskutek ukąszenia gryzonia.
Zakażenie u gryzoni zazwyczaj przebiega bezobjawowo, jednak zwierzęta mogą przez długi czas wydalać wirusa do środowiska. Należy również wiedzieć, że hantawirusy w odpowiednich warunkach środowiskowych, zależnie od temperatury, wilgotności czy promieniowania UV, mogą zachowywać zakaźność nawet przez kilka tygodni.
Hantawirus – choroby
Hantawirusy wywołują 2 podstawowe rodzaje chorób:
- gorączkę krwotoczną z zespołem nerkowym;
- hantawirusowy zespół sercowo-płucny.
Gorączka krwotoczna jest chorobą wieloukładową, w przebiegu której u ludzi można wyróżnić cztery stopnie ciężkości objawów klinicznych. Zależnie od tego u pacjenta zauważyć można między innymi następujące objawy:
- skaza krwotoczna w postaci podbiegnięcia krwią skóry i błon śluzowych;
- zaburzenie czynności nerek;
- objawy początkowe, czyli wysoka gorączka, silne bóle głowy, bóle mięśni i pleców, zmęczenie, nudności, wymioty, ból brzucha;
- bóle okolicy lędźwiowej pleców, czyli ból nerek;
- obrzęki.
Choroba ma raczej dobre rokowania, a ewentualne uszkodzenia nerek bywają odwracalne. Dlatego warto jak najszybciej wdrożyć odpowiednie leczenie, by uchronić się przed ewentualnymi powikłaniami.
W porównaniu do gorączki krwotocznej z zespołem nerkowym, hantawirusowy zespół sercowo-płucny ma cięższy i bardziej gwałtowny przebieg. Odsetek zgonów wynosi około 30 do 50%. Obraz kliniczny występuje w 3 stadiach. Pierwsze stadium choroby to głównie objawy grypopodobne, dlatego bywają ignorowane. Drugie stadium choroby to stadium krążeniowo-oddechowe, w którym początkowo występuje kaszel, duszności i częstoskurcz, po czym u zakażonych pacjentów gwałtownie rozwija się ostry niekardiogenny obrzęk płuc, wywołany wyciekiem z naczyń włosowatych i niedociśnienie tętnicze (hipotensja). W zaawansowanych przypadkach rozwija się kwasica mleczanowa, hemokoncentracja i wstrząs kardiogenny, który jest główną przyczyną zgonów wśród chorych.
Hantawirus – profilaktyka
W profilaktyce zakażeń hantawirusami kluczowe znaczenie ma unikanie kontaktu z gryzoniami oraz ich odchodami. Szczególną ostrożność należy zachować podczas sprzątania piwnic, strychów, garaży, altan czy domków letniskowych, zwłaszcza takich, które przez dłuższy czas pozostawały zamknięte. Nie zaleca się zamiatania suchych odchodów gryzoni, ponieważ może to prowadzić do unoszenia się zakaźnego aerozolu. Znacznie bezpieczniejsze jest stosowanie rękawic ochronnych, maseczek oraz środków dezynfekujących.
Ważne pozostaje również odpowiednie przechowywanie żywności oraz zabezpieczanie domów i pomieszczeń gospodarczych przed obecnością myszy i szczurów. W kontekście ogólnego wsparcia organizmu w okresach zwiększonego ryzyka infekcji istotne znaczenie ma również prawidłowo zbilansowana dieta oraz ewentualna suplementacja. Preparaty zawierające witaminy (szczególnie witaminę C i witaminę D), cynk oraz naturalne antyoksydanty mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Warto także zwrócić uwagę na składniki pochodzenia roślinnego, takie jak Chlorella czy Spirulina, które są źródłem cennych mikroelementów i mogą stanowić uzupełnienie codziennej diety.
Hantawirus – leczenie
Złotym standardem diagnostycznym jest wykrywanie przeciwciał IgG i IgM za pomocą testów serologicznych takich jak testy immunoenzymatyczne (ELISA). Z kolei test RT-PCR jest metodą, która umożliwia wykrycie wirusowego RNA we krwi, skrzepie lub tkankach uzyskanych w ciągu pierwszych 10 dni choroby. Jeśli zakażenie zostanie potwierdzone, wdraża się farmakoterapię.
Jeśli jest ona konieczna, stosuje się Ribavirin, lecz skuteczność zależy od rodzaju wirusa i momentu rozpoczęcia terapii. Zawsze wdraża się leczenie objawowe, polegające na wzmacnianiu odporności, zwalczaniu gorączki, poprawie samopoczucia oraz odpoczynku i regeneracji. Przy zespole sercowo-płucnym pacjent wymaga hospitalizacji, a leki i elektrolity podawane są przez kroplówkę dożylnie, jednocześnie monitoruje się jego podstawowe parametry życiowe. Warto podkreślić, że nie ma powszechnie dostępnej szczepionki przeciw hantawirusom. Najważniejsza pozostaje profilaktyka i unikanie kontaktu z odchodami gryzoni.
Polecane produkty:
|
Czarnuszka siewna
Czarnuszka ma zastosowanie w różnego rodzaju problemach skórnych. Jest wykorzystywana w zwalczaniu trądziku, blizn, zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, alergii, a także suchej skóry, również głowy (np. łupież). Zobacz więcej... |
|
Olej z czarnego kminku
Olej z czarnego kminku tłoczony na zimno zachowuje wszystkie, cenne substancje m.in. witaminę E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Jego działanie to dokładne nawilżanie, szybsza regeneracja, poprawa wyglądu skóry ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Nowakowska A., Nowakowski M., Żaczek A., Gorączka krwotoczna z zespołem nerkowym (HFRS), rodzime zachorowania w Polsce, Problemy Nauk Biologicznych, 3/2024.
- Majda-Stanisławska E., Krzemiński Z., Choroby wywołane przez hantawirusy, Przegląd Epidemiologiczny, 3/1998.
- Bentkowski W., Sułowicz W., Konsekwencje nefrologiczne zakażeń Hantawirusami, Nefrol. Dial. Pol., 21/2017.
