Mikroflora skóry to zespół mikroorganizmów naturalnie żyjących na powierzchni ludzkiej skóry. Obejmuje przede wszystkim bakterie, ale również grzyby, wirusy oraz inne drobnoustroje pozostające w fizjologicznej równowadze z organizmem człowieka. Prawidłowa mikroflora skóry pełni niezwykle ważną funkcję ochronną, wspierając utrzymanie bariery skórnej, regulację procesów immunologicznych oraz ochronę przed namnażaniem drobnoustrojów chorobotwórczych. Skład mikroflory skóry jest indywidualny dla każdego człowieka i może zmieniać się pod wpływem wieku, stylu życia, pielęgnacji, diety, stosowanych kosmetyków czy czynników środowiskowych. Zaburzenia równowagi mikrobiologicznej skóry coraz częściej związane są z rozwojem różnych problemów dermatologicznych i kosmetologicznych. Są to m.in. trądzik, atopowe zapalenie skóry, podrażnienia skóry czy nadmierna suchość skóry. Z tego względu odpowiednia pielęgnacja wspierająca naturalny mikrobiom skóry odgrywa istotną rolę w utrzymaniu jej zdrowego wyglądu i prawidłowego funkcjonowania.
Mikroflora skóry – charakterystyka
Skóra jest najbardziej zewnętrznym organem ciała, odpowiada za ochronę wnętrza organizmu przed potencjalnie szkodliwymi czynnikami środowiskowymi. Barierowe funkcje skóry są w znacznym stopniu wspierane przez jej mikrobiom (bakterie, grzyby, roztocza i wirusy). Aby mikroflora mogła pełnić swoje funkcje, musi wyróżniać się określoną wielkością i różnorodnością. Różnią się one przy tym zależnie od ogólnego stanu zdrowia, a nawet dokładnej części ciała. Inne bakterie bytują na skórze głowy, inne na dłoniach, inne w okolicach intymnych czy na reszcie ciała.
W skład mikrobiomu skóry człowieka wchodzą głównie bakterie:
- Propionibacterium acnes;
- Staphylococcus epidermidis;
- Staphylococcus aureus;
- Corynebacterium spp.;
- Pseudomonas aeruginosa.
Mikroflorę skóry – co wpływa na jej skład?
Dokładny skład mikroflory skóry różni się zależnie od wieku. W przypadku noworodków i niemowląt kluczowe znaczenie ma rodzaj porodu, za korzystniejszy uznaje się poród naturalny, ponieważ dziecko, przechodząc przez kanał rodny, ma kontakt z licznymi patogenami tej okolicy, które kolonizują jego skórę. Skóra płodu wewnątrz macicy jest jałowa. W trakcie cięcia cesarskiego kolonizacja ta jest mniejsza, co może wpływać negatywnie np. na odporność maluszka lub zwiększać ryzyko schorzeń dermatologicznych w późniejszym wieku.
Na mikroflorę bakteryjną skóry wpływają ponadto czynniki środowiskowe, w tym wykonywany zawód, używana odzież oraz stosowane leczenie, zwłaszcza niszczące florę bakteryjną antybiotyki. Na zmiany w obrębie mikroflory wpływają kosmetyki i produkty higieniczne, ale także silny stres, nieodpowiednia dieta, częste drapanie skóry, zbyt częste mycie skóry, zwłaszcza agresywnymi, mocnymi preparatami, częste i długotrwałe opalanie się, odwodnienie i picie zbyt małej ilości wody w ciągu dnia, czynniki hormonalne.
Patogenna mikroflora skóry
Nie wszystkie drobnoustroje znajdujące się na powierzchni skóry są bezwzględnie korzystne. Może ona być zasiedlana również przez bakterie patogenne, takie jak gronkowiec złocisty (S. aureus), paciorkowce grupy A (S. pyogenes), tlenowe maczugowce (Corynebacterium spp.) i pałeczki Gram-ujemne (P. aeruginosa). Bakterie te stanowią florę niepożądaną, która może powodować zakażenia skóry.
Do wspomnianych zakażeń dochodzi zwłaszcza w następujących przypadkach:
- silne niedobory immunologiczne;
- częsta lub przewlekła antybiotykoterapia;
- przerwanie ciągłości skóry, rany, oparzenia, rany pooperacyjne, odleżyny;
- obecność ciał obcych (takich jak cewniki, sztuczne zastawki).
Diagnostyką i leczeniem problemów związanych ze skórą, a więc i z jej mikroflorą, zajmują się lekarze dermatolodzy. Zaburzenia w obrębie mikroflory skórnej mogą prowadzić do różnych problemów skórnych, takich jak:
- trądzik;
- atopowe zapalenie skóry;
- łupież;
- infekcje bakteryjne i grzybicze;
- podrażnienia i nadwrażliwość skóry;
- suchość skóry;
- nadmierne przetłuszczanie skóry.
Mikroflora skóry – funkcje
Mikroflora skóry spełnia przede wszystkim funkcję ochronną, dzięki współzawodnictwu o miejsce oraz o pokarm z drobnoustrojami warunkowo chorobotwórczymi i patogenami. Innymi słowy, utrudniają rozwój bakterii oraz grzybów wywołujących choroby. Dodatkowo mikroflora bierze udział w pobudzaniu i regulacji lokalnej odporności skóry, ma więc ważny wpływ na ogólną odporność organizmu.
To właśnie od mikroflory zależy pH skóry, co po części wpływa na jej ogólną kondycję i wygląd, a po części ponownie buduje odporność skóry na czynniki zewnętrzne. Mikroorganizmy korzystne wspierają procesy gojenia i odbudowy naskórka.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnego kminku
Olej z czarnego kminku tłoczony na zimno zachowuje wszystkie, cenne substancje m.in. witaminę E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Jego działanie to dokładne nawilżanie, szybsza regeneracja, poprawa wyglądu skóry ... Zobacz więcej... |
|
Czarnuszka siewna
Czarnuszka ma zastosowanie w różnego rodzaju problemach skórnych. Jest wykorzystywana w zwalczaniu trądziku, blizn, zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, alergii, a także suchej skóry, również głowy (np. łupież). Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Adamczyk K., Garncarczyk A., Antończak P., Mikrobiom skóry, Przegl Dermatol 2018, 105, 285-297.
- Malinowska M., Tokarz-Deptuła B., Deptuła W., Mikrobiom człowieka, Postępy Mikrobiologii 1/2017.
- Gliński Z., Kostro K., Mikrobiom – charakterystyka i znaczenie, Życie Weterynaryjne, 7/2015.
