Termoreceptory to specjalne receptory czuciowe, które reagują na zmiany temperatury. Występują w organizmie każdego człowieka, chroniąc go przed odmrożeniami, oparzeniami czy zapewniając komfort termiczny.
Termoreceptory – czym są?
Termoreceptory to wyspecjalizowane zakończenia nerwowe odbierające bodźce termiczne. W bardzo dużych ilościach znaleźć je można przede wszystkim w skórze, ale lokują się także w błonach śluzowych, narządach wewnętrznych, a nawet w ośrodkowym układzie nerwowym (np. w podwzgórzu). Można więc powiedzieć, że w skórze znajdują się specyficzne punkty wrażliwe na zmiany temperatury dzięki którym możliwa jest detekcja ciepła i zimna i są to właśnie termoreceptory.
Pod względem biologicznym termoreceptory to bezosłonkowe zakończenia dendrytów, bardzo małe pola recepcyjne. W ciele człowieka znajduje się przy tym od 3 do 10 razy więcej receptorów zimna niż receptorów ciepła i są one umiejscowione płycej, przez co bodźce zimne są odbierane szybciej, niż bodźce cieplne.
Dość charakterystycznym zjawiskiem jest paradoksalne czucie zimna, po włożeniu ręki do gorącej wody w pierwszym momencie odczuwamy zimno, a nie gorąco. Czucie gorąca przychodzi tuż po tym. Przyczyną pobudzenia termoreceptorów jest różnica temperatur pomiędzy skórą a otoczeniem (tak zwana temperatura względna).
Pobudzanie termoreceptorów
Temperatura rzędu 15-30°C odczuwana jest przez człowieka jako chłód, natomiast jeśli spadnie poniżej 15°C – jako dokuczliwe zimno. Paradoksalnie, wysoka temperatura w pewnym stopniu pobudza także receptory zimna, o czym wspomniano wcześniej. Pod wpływem niskiej lub bardzo wysokiej temperatury pobudzane są dodatkowo receptory bólowe (nocyceptory).
Termoreceptory – rodzaje
W organizmie człowieka wyróżnia się receptory zimna i receptory ciepła. Receptory zimna aktywują się przy spadku temperatury otoczenia, wykazując najwyższą wrażliwość na przedziały temperaturowe rzędu 25-30 stopni C. Występują liczniej niż receptory ciepła, a odpowiadają za odczuwanie chłodu, mrowienia, a przy dużym zimnie za odczuwanie bólu, współpracując wówczas z nocyceptorami. Z kolei receptory ciepła reagują na wzrost temperatury, najwyższą aktywność wykazując w zakresie 30-45 stopni C.
Termoreceptory – znaczenie dla organizmu człowieka
Termoreceptory są dla człowieka absolutnie kluczowe do prawidłowego funkcjonowania, bez nich nie można byłoby ocenić, czy coś jest zimne, ciepłe, groźne dla skóry, ani nie można byłoby utrzymać stabilnej temperatury ciała. Działanie termoreceptorów pozwala człowiekowi reagować na zmieniające się otoczenie i bodźce działające z zewnątrz. Dzięki nim wiemy, kiedy założyć kurtkę (aby uchronić się przed wychłodzeniem i hipotermią), kiedy zdjąć kurtkę (aby uchronić się przed niebezpiecznym przegrzaniem) oraz kiedy odsunąć ręce od gorącego kubka (aby się nie poparzyć).
Termoreceptory znajdują się nie tylko w skórze, ale też w podwzgórzu, które jest centrum kontroli temperatury ciała. Ich działanie jest niezależne od naszej woli, co oznacza, że nie możemy ich kontrolować. Dzięki nim organizm wie, kiedy ma się pocić, aby się schłodzić, kiedy ma drżeć, aby wytworzyć ciepło, kiedy zwężać naczynia krwionośne (zachowanie ciepła), a także kiedy je rozszerzać naczynia (oddawanie ciepła).
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Skalik R., Borodulin-Nadzieja L., Woźniak W., Girek M., Kosendiak A., Janocha A., Znaczenie termoregulacji dla wydolności fizycznej człowieka – czy zaburzenia regulacji temperatury wewnętrznej i jej percepcji przez korę mózgową mogą mieć wpływ na przebieg przewlekłej niewydolności serca?, Kardiol Pol 2009; 67 (supl. 6): 449-454.
- Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
