Brak snu to stan, w którym organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości odpoczynku nocnego, co może wynikać zarówno z problemów zdrowotnych, jak i nieprawidłowych nawyków czy stylu życia. Długotrwałe niedosypianie wpływa negatywnie na funkcjonowanie całego organizmu i może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym rozwoju chorób przewlekłych. Dlatego tak ważne jest rozpoznanie przyczyn oraz dbanie o prawidłową higienę snu.
Brak snu – przyczyny
Brakiem snu można określić zarówno bezsenność, czyli chorobę, w której zmagamy się z trudnościami z zasypianiem, wybudzaniem się w nocy, zbyt wczesnym wstawaniem lub snem niskiej jakości, jak również wszelkie stany związane z własnymi wyborami (np. nocna impreza, uczenie się po nocach do ważnego, zbliżającego się egzaminu, oglądanie serialu do rana). O ile pojedyncze epizody braku snu nie mają długotrwałych negatywnych konsekwencji, choć objawy będą mocno odczuwalne na drugi dzień, o tyle bezsenność lub inne formy przewlekłego braku snu stanowią dla współczesnego człowieka ogromne zagrożenie.
Przewlekły brak snu może wynikać z różnych czynników, do których zaliczamy między innymi:
- przewlekłe dolegliwości bólowe w związku z chorobami i problemami zdrowotnymi, np. dyskopatią kręgosłupa, zespołem cieśni nadgarstka i innymi;
- obturacyjny bezdech senny;
- problemy psychiczne i emocjonalne.
Zobacz również: Nocne wybudzanie się.
Brak snu – objawy i konsekwencje
Do grona krótkoterminowych konsekwencji braku snu zaliczyć możemy:
- zaburzenia pamięci i koncentracji, trudność w skupieniu się na wykonywanym zadaniu;
- spadek refleksu i koordynacji ruchowej;
- zmiany nastroju – gorsze samopoczucie, drażliwość, wahania nastroju;
- uczucie zmęczenia i senności w ciągu dnia;
- zmiana apetytu – niekiedy jego utrata, a innym razem wzmożony apetyt.
Znacznie bardziej niebezpieczny jest jednak długoterminowy lub częsty brak snu. Wówczas konsekwencjami są:
- choroby sercowo-naczyniowe i metaboliczne – w tym nadciśnienie tętnicze, udar mózgu, insulinooporność, otyłość, cukrzyca typu 2, zawał serca;
- problemy natury psychicznej – depresja, lęki, nerwica;
- spadek odporności i zwiększona podatność na infekcje.
Udowodniono, że brak snu zwiększa generowanie wolnych rodników tlenowych w organizmie, które z kolei są potwierdzonym klinicznie czynnikiem ryzyka licznych chorób cywilizacyjnych XXI wieku. Do grona takich chorób zaliczamy również nieswoiste stany zapalne jelit, alergie oraz nowotwory. Sen jest kluczowy, by organizm rósł, regenerował się, odpoczywał. Bez prawidłowego snu nie zyskamy korzystnych efektów nawet ze zdrowej diety czy systematycznej aktywności fizycznej.
Sposoby na brak snu
Jeśli brak snu wynika z chorób przewlekłych, należy bezwzględnie działać przyczynowo, czyli skupić się na wyleczeniu lub ustabilizowaniu tych chorób. W przypadku przepukliny kręgosłupa zalecana jest rehabilitacja, a przy braku efektów, zabieg chirurgiczny, natomiast problemy psychiczne utrudniające zaśnięcie wymagają pomocy psychiatry i/lub psychoterapeuty.
Bez względu na przyczynę warto natomiast zadbać o prawidłową jakość snu. Mowa między innymi o:
- zmianie nawyków – chodzeniu spać o stałej porze, przesypianie 7-9 godzin na dobę;
- dbaniu o świeżą pościel, wietrzenie sypialni przed pójściem spać;
- dbaniu o wyciszenie i wygaszenie urządzeń elektronicznych przed pójściem spać;
- unikaniu siedzenia na telefonie przed snem i nadmiernej aktywności fizycznej, która pobudza organizm, utrudniając zaśnięcie;
- spożyciu ostatniego posiłku najpóźniej 2 godziny przed pójściem spać;
- zadbaniu o ergonomiczny, wygodny materac.
Aby sen był komfortowy i nieprzerwany, zazwyczaj sugeruje się działania na wielu płaszczyznach.
Polecane produkty:
|
BIO Acerola - naturalna witamina C
Bio Acerola to 100% naturalna witamina C, pozyskiwana z owoców wiśni Acerola. Rosną one na ekologicznej uprawie, gdzie zachowane są najwyższe standardy jakościowe. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Zawilska J., Półchłopek P., Wojcieszak J., Andrzejczak D., Chronobiologiczne zaburzenia snu: obraz kliniczny, podejścia terapeutyczne, Farm Pol, 2010, 66(3): 179-186.
- Onopiuk P., Dąbrowska Z., Rosłan K., Onopiuk B., Dąbrowska E., Zaburzenia snu u pacjenta geriatrycznego a obturacyjny bezdech senny, 2020.
- Kaczor M., Skalski M., Rozpowszechnienie i konsekwencje bezsenności w populacji pediatrycznej, Psychiatr. Pol. 2016; 50(3): 555-569.
