Znamiona barwnikowe (inaczej: pieprzyki) mogą lokalizować się w dowolnych miejscach na ciele, a częstotliwość ich występowania zależy od czynników genetycznych, indywidualnych oraz od ekspozycji ciała na słońce. Stanowią skupiska komórek produkujących barwnik skóry (melanocytów). Znamiona barwnikowe najczęściej mają łagodny charakter i nie wymagają leczenia, jednak powinny być regularnie obserwowane. Szczególną uwagę należy zwrócić na zmiany, które zmieniają swój wygląd, kształt, kolor lub rozmiar, ponieważ mogą wymagać konsultacji dermatologicznej. Do oceny znamion wykorzystuje się m.in. badanie dermatoskopowe, pozwalające na dokładną analizę ich struktury. W profilaktyce ważną rolę odgrywa także ochrona skóry przed nadmiernym promieniowaniem UV oraz unikanie poparzeń słonecznych.
Znamiona barwnikowe – czym są?
Mianem znamion barwnikowych najczęściej określa się różnego rodzaju pieprzyki występujące na ciele, zarówno te wystające ponad powierzchnię skóry, jak i te płaskie. Jednak w praktyce dermatologicznej mianem tym należy nazywać wszelkie zmiany skórne będące konsekwencją nadmiernej aktywacji melanocytów, czyli komórek barwnikowych skóry. Do najczęściej występujących hiperpigmentacyjnych zmian barwnikowych skóry zalicza się (poza klasycznymi pieprzykami):
- plamy soczewicowate;
- ostudę;
- pozapalne zmiany hiperpigmentacyjne.
Większość z nich jest łagodna i nie stanowi zagrożenia, ale niektóre mogą z czasem przekształcić się w nowotwór złośliwy skóry lub przypominać jego wygląd. Dlatego też każdemu człowiekowi rekomenduje się raz w roku wykonanie kontroli dermatoskopowej. Skierowanie na kontrolę u dermatologa wystawi każdy lekarz rodzinny.
W obrazie klinicznym znamiona mogą różnić się:
- kolorem (jasnobrązowe, ciemnobrązowe, czarne, niebieskie);
- kształtem (okrągłe, owalne, nieregularne);
- strukturą (płaskie, grudkowe, wypukłe).
Znamiona barwnikowe nie powinny powodować bólu, dyskomfortu, pieczenia. Nie powinny też ulegać zaczerwienieniu oraz szybko rosnąć. Wszelkie takie objawy są wskazaniem do pilnej konsultacji dermatologicznej.
Znamiona barwnikowe – przyczyny powstawania
Zmiany barwnikowe są konsekwencją aktywowania melanocytów (komórek barwnikowych skóry, które mogą tworzyć miejscowe skupiska) lub zwiększonej liczby melanocytów. Czynnikiem mającym największy wpływ na indukcję procesu melanogenezy jest promieniowanie ultrafioletowe. Zmiany barwnikowe, obok zmarszczek, są czynnikami, które w największym stopniu wpływają na subiektywną percepcję wieku człowieka. Do grona możliwych przyczyn zaliczamy więc:
- nadmierną aktywację melanocytów – melanocyty produkują więcej melaniny pod wpływem promieniowania UV, hormonów lub stanu zapalnego;
- nierównomierne odkładanie melaniny – pigment może gromadzić się w naskórku lub głębszych warstwach skóry, tworząc plamy o różnej barwie;
- stres oksydacyjny – wolne rodniki pobudzają melanogenezę i utrwalają przebarwienia;
- ekspozycję ciała na promieniowanie UV – najczęstszy wyzwalacz, który aktywuje enzym tyrozynazę i zwiększa produkcję melaniny;
- fototoksyczność – niektóre rośliny (np. dziurawiec, seler) i kosmetyki zwiększają wrażliwość na słońce, powodując przebarwienia;
- ekspozycję na zanieczyszczenia środowiska – nasilają stres oksydacyjny i zaburzają równowagę pigmentacyjną, jednak nie są głównym czynnikiem ryzyka powstawania zmian barwnikowych;
- zmiany hormonalne – ciąża, antykoncepcja hormonalna, menopauza. Estrogeny i progesteron pobudzają melanocyty;
- predyspozycje genetyczne – wpływają na liczbę melanocytów i ich reaktywność.
Bardzo często zmiany barwnikowe zmiany barwnikowe powstają wskutek połączenia kilku różnych czynników ryzyka, spośród których najważniejszym jest ekspozycja na promieniowanie słoneczne.
Znamiona barwnikowe – leczenie
W zdecydowanej większości przypadków znamiona barwnikowe nie są patologiczne i tym samym nie wymagają leczenia. Należy jedynie raz w roku je kontrolować, upewniając się, że nie przekształcają się w zmiany niepokojące. Zmiany barwnikowe usuwa się głównie ze względów estetycznych, zwłaszcza jeśli są bardzo duże lub lokalizują się w miejscach mocno widocznych, np. w obrębie twarzy. Można je usunąć chirurgicznie lub laserowo, zależnie od rozmiarów i charakteru.
Podejrzenie zmian patologicznych pojawia się głównie w sytuacji, gdy znamiona szybko rosną, nagle zmieniają swój kształt, sączy się z nich wydzielina lub stają się bolesne, piekące albo zaczerwienione. Wówczas wymagana jest konsultacja dermatologiczna. Skórę pokrytą zmianami barwnikowymi warto szczególnie chronić przed słońcem, stosując systematycznie kremy z filtrami SPF.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Samojedny A., Wilczyński S., Koniewicz K., Ocena zmian barwnikowych i metody ich usuwania, Kosmetologia Estetyczna / 1 / 2013 / vol. 2.
- Włodarkiewicz A., Sobjanek M., Michajłowski I., Znamiona melanocytowe wrodzone, Przegl Dermatol 2009, 96, 127-132.
