Kwas retinowy jest biologicznie aktywną pochodną witaminy A (retinolu). W dermatologii uznaje się go za jedną z najskuteczniejszych substancji stosowanych w leczeniu trądziku oraz terapii przeciwstarzeniowej. Stosowanie wymaga jednak wcześniejszego wykluczenia wszelkich przeciwwskazań zdrowotnych oraz ścisłego przestrzegania zasad stosowania. Dodatkowo przyspiesza odnowę naskórka i stymuluje produkcję kolagenu, dzięki czemu poprawia wygląd oraz kondycję skóry.
Kwas retinowy – charakterystyka
Retinoidy stanowią szeroką grupę organicznych związków chemicznych zawierającą witaminę A, jej pochodne oraz inne związki aktywujące receptory retinoidowe. Wyróżnia się więc kilka generacji retinoidów. Pierwsza obejmuje związki naturalne posiadające w swojej cząsteczce niearomatyczny fragment β-jononu. Zalicza się tutaj:
- retinol – to długołańcuchowy alkohol stanowiący podstawową formę witaminy A;
- aldehyd retinowy (inaczej: retinal) – powstaje w wyniku utleniania retinolu;
- kwas retinowy (inaczej: kwas retinojowy) – to najbardziej utleniona pochodna retinolu. Występuje on w postaci 3 izomerów geometrycznych, w zależności od konformacji podstawników przy występujących w cząsteczce wiązaniach podwójnych.
Kwas retinowy posiada wzór sumaryczny C20H28O2 i masę molową 300,44 g/mol. Retinoidy wykazują swoje działanie poprzez receptory zlokalizowane w jądrze komórkowym. Wyróżnia się wśród nich dwie rodziny:
- RAR (receptory dla kwasu retinowego);
- RXR (receptory retinoidowe X).
Oba typy receptorów wiążą odmienne ligandy.
Kwas retinowy – działanie
Kwas retinowy wykazuje działanie złuszczające, hamuje rogowacenie naskórka oraz przemianę tkanki prawidłowej w tkankę zmienioną chorobowo. Dzięki temu może korzystnie wpływać na skórę, w której wskutek procesów chorobowych naskórek łuszczy się zbyt szybko lub nie łuszczy się wcale, choć pierwsza sytuacja jest znacząco częstsza. Związek ten dodatkowo obniża syntezę prostaglandyn E2, kolagenazy oraz łoju skórnego wskutek zahamowania wzrostu i czynności gruczołów łojowych. Pobudza prawidłową czynność mitotyczną skóry, zwiększa proliferację i rozluźnienie naskórka w obrębie czopów łojowych, doprowadzając w ten sposób do ich opróżnienia. Rezultatem pożądanym jest powstanie nowego naskórka w miejscu chorobowych zmian skórnych, co wpływa korzystnie na zdrowie i ogólną kondycję skóry. W pewnym stopniu kwas retinowy stymuluje produkcję kolagenu i elastyny, a także pomaga wyrównywać koloryt skóry i redukować przebarwienia.
Kwas retinowy – wskazania i przeciwwskazania
Podstawowe wskazania do stosowania kwasu retinowego to:
- trądzik pospolity, ale także inne rodzaje trądziku (np. trądzik zaskórnikowy, trądzik grudkowo-krostkowy);
- objawy starzenia się skóry, w tym drobne zmarszczki, utrata jędrności skóry;
- przebarwienia pozapalne, plamy posłoneczne, ostudy (jednak wówczas raczej w terapii skojarzonej);
- niektóre zaburzenia rogowacenia skóry.
Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania kwasu retinowego to:
- nadwrażliwość na tretinoinę lub składniki preparatu;
- ciąża i planowanie ciąży (ze względu na ryzyko działania teratogennego);
- uszkodzona, podrażniona lub oparzona skóra w miejscu aplikacji.
Wyróżnia się też przeciwwskazania względne, wówczas dermatolog lub kosmetolog decydują, czy zastosowanie kwasu retinowego ma sens, jest bezpieczne oraz w jakiej dawce i w jakim stężeniu sprawdzi się on najlepiej. Do grona takich przeciwwskazań zaliczyć możemy:
- aktywne stany zapalne skóry (np. ciężkie zapalenie skóry);
- egzema (wyprysk);
- trądzik różowaty;
- cera wrażliwa;
- jednoczesne stosowanie innych silnie drażniących preparatów złuszczających.
Metodyka stosowania, poza systematycznością, obejmuje zakaz nadmiernej ekspozycji skóry na słońce i korzystania z solarium w trakcie stosowania retinoidów. Na początku kuracji możliwe są zaczerwienienie, pieczenie, suchość i łuszczenie skóry, które jednak samoistnie szybko przemijają. Kurację najczęściej rozpoczyna się od małych stężeń i rzadszych aplikacji, stopniowo zwiększając częstotliwość stosowania.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kaźmierska A., Bolesławska I., Przysławski J., Wpływ retinoidów na skórę i zapobieganie ich skutkom ubocznym, Hygeia Public Health 2019, 54(3): 165-172.
- Marona H., Gunia A., Pękala E., Retinoidy – rola w farmakoterapii w aspekcie komórkowego mechanizmu działania, Farm Pol, 2010, 66(3): 187-192.
- Czarnota A., Retinoidy. Mechanizm działania, właściwości oraz zakres stosowania w dermatologii i kosmetologii, Kosmetologia Estetyczna, 4/2018.
