Mikrobiom skóry to nazwa stosowana w odniesieniu do społeczności mikroorganizmów (głównie bakterii, ale też grzybów i wirusów), które naturalnie żyją na powierzchni skóry każdego człowieka. Oczywiście przy odpowiednich warunkach (słaba odporność, nieodpowiednia pielęgnacja skóry, dieta bogata w cukry proste, choroby przewlekłe, zaburzenia hormonalne) może dojść do namnażania się mikroorganizmów chorobotwórczych, jednak z reguły bakterie mikrobiomu są wręcz korzystne.
Co to jest mikrobiom skóry?
Skóra jest fizyczną barierą chroniącą wnętrze ciała przed zakażeniem, urazami oraz działaniem substancji toksycznych. Jest przy tym złożonym ekosystemem z wysoce wyspecjalizowanymi niszami ekologicznymi, które zasiedlają różne gatunki drobnoustrojów. Pomimo że powierzchnia skóry nie jest dla mikroorganizmów wyjątkowo przyjaznym środowiskiem, skórę kolonizują drobnoustroje dla niej obojętne lub korzystne, niekiedy też patogeny. Podkreśla się silne zróżnicowanie mikroflory zdrowej skóry, tworzą ją między innymi:
- Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes);
- Staphylococcus epidermidis;
- Staphylococcus aureus;
- Corynebacterium spp.;
- Pseudomonas aeruginosa.
Jako że skóra człowieka produkuje łój skórny zawierający więcej triglicerydów niż skóra innych gatunków ssaków, na skórze człowieka Cutibacterium acnes występuje obficiej.
Ciekawostka
W świecie naukowym i profesjonalnej kosmetologii od 2016 roku oficjalnie używa się nazwy Cutibacterium acnes zamiast Propionibacterium acnes.
Nierzadko w skórze zdrowej jest obecna Malassezia (rodzaj grzybów), rzadko skórę zdrową kolonizuje Candida. U diabetyków Candida, a także S. epidermidis będący komensalem, powoduje zakażenie skóry. Szacuje się, że zdrowy mikrobiom ludzkiej skóry stanowi około 1000 gatunków bakterii. Zasiedlanie skóry przez drobnoustroje ma swój początek już w trakcie porodu i jest procesem stopniowym, na przebieg którego istotnie wpływa rodzaj porodu. Dla przykładu skóra dzieci urodzonych siłami natury zasiedlana jest mikroflorą matki w czasie przechodzenia przez kanał rodny, jest to więc korzystniejsze dla zdrowia maluszka w porównaniu do porodu poprzez cięcie cesarskie.
Mikrobiom skóry – znaczenie dla zdrowia
Mikrobiom skóry odpowiada przede wszystkim za ochronę jej przed patogenami oraz indukowanie odpowiedzi immunologicznej, głównie poprzez oddziaływanie na limfocyty T obecne w skórze. Można to omówić nieco dokładniej. Powierzchnia naskórka na znacznej części jest sucha, szorstka i ciągle się złuszcza. Drobnoustroje są więc systematycznie eliminowane z powierzchni skóry, nie zyskując możliwości nieograniczonego wzrostu i tworzenia na powierzchni skóry biofilmu. Wzrost drobnoustrojów chorobotwórczych na powierzchni skóry utrudnia dodatkowo obecność płaszcza hydrolipidowego skóry, który zakwasza środowisko do pH od 4 do 6,5 oraz zawiera związki o działaniu przeciwbakteryjnym (dermicydyna, lizozym, sebum). Udowodniono wręcz, że na powierzchni skóry występuje ponad 20 peptydów o działaniu przeciwbakteryjnym.
Dodatkowo zdrowa skóra ze swoim mikrobiomem jest podstawą dla zachowania jej estetyki wyglądu. Zdrowy mikrobiom wspiera tzw. barierę hydrolipidową, która ogranicza utratę wody, chroni przed czynnikami zewnętrznymi (np. zanieczyszczeniami), a także wpływa na regenerację skóry. To kluczowe w szczególności dla skóry suchej, wrażliwej i reaktywnej. Zaburzony mikrobiom skóry wiąże się z występowaniem licznych chorób dermatologicznych o charakterze przewlekłym, między innymi z:
Mikrobiom skóry – jak wspierać?
Na mikrobiom skóry wpływa wiele czynników. Negatywnymi są:
- przewlekłe stosowanie antybiotyków;
- silny stres;
- dieta bogata w cukry proste, a uboga w witaminy, minerały i antyoksydanty;
- stosowanie nieodpowiednich kosmetyków;
- zaburzenia hormonalne;
- picie alkoholu;
- palenie papierosów;
- niedobory pokarmowe;
- i wiele innych.
Aby wspierać mikrobiom skóry, warto więc w pierwszej kolejności wyeliminować ze swojego życia używki oraz zadbać o zdrowe nawyki i zbilansowany tryb życia. Codzienna pielęgnacja skóry powinna obejmować jej mycie i oczyszczanie oraz nawilżanie, a dodatkowo 1-2 razy w tygodniu warto włączyć do niej złuszczanie naskórka, najlepiej za pomocą bezpiecznych peelingów kwasowych. Ponadto dobrze sprawdzają się kosmetyki z probiotykami oraz suplementacja probiotyków.
Polecane produkty:
|
Krem kolagenowy - intensywne nawilżenie i wygładzenie skóry
Zaawansowana formuła z kolagenem i elastyną wspiera nawilżenie, elastyczność i regenerację skóry. Krem szybko się wchłania, pozostawiając skórę gładką, miękką i pełną naturalnego blasku. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Paul-Samojedny M., Mikrobiom a właściwości barierowe warstwy rogowej, 2025.
- Adamczyk K., Garncarczyk A., Antończak P., Mikrobiom skóry, Przegl Dermatol 2018, 105, 285-297.
- Gliński Z., Kostro K., Mikrobiom – charakterystyka i znaczenie, Życie Weterynaryjne, 90/2015.
