Metody antykoncepcji

Autor

mgr Aneta Nawrot

Spis treści

Metody antykoncepcji

Autor

mgr Aneta Nawrot

Spis treści

Metody antykoncepcji posiadają różne rodzaje. Wśród nich wyróżnia się sposoby naturalne, mechaniczne, hormonalne lub chemiczne. Warto podkreślić, że każdy charakteryzuje się innym działaniem oraz zastosowaniem.

Metody antykoncepcji

Metody antykoncepcji

Wśród metod antykoncepcji można wyróżnić:

  • sposoby naturalne;
  • antykoncepcję hormonalną;
  • kształtki wewnątrzmaciczne;
  • metody mechaniczne dla kobiet;
  • środki plemnikobójcze;
  • prezerwatywa;
  • sterylizacja chirurgiczna.

1. Sposoby naturalne.

Metody naturalne obejmują naturalnie występujące objawy, które symbolizują okres płodny kobiety. Bazą obliczeń jest żywotność komórki jajowej (1-2 dni) oraz plemników (2-6 dni). Warto podkreślić, że głównym powodem korzystania z tej metody jest religia oraz światopogląd. Wśród metod naturalnych wyróżnia się metodę kalendarzową, termiczną, śluzową oraz objawowo-termiczną.

Metoda kalendarzowa polega na ocenie zarówno najdłuższego jak i najkrótszego cyklu w czasie ostatnich 6 miesięcy. Istota metody opiera się na stałej 14-dniowej fazie lutealnej w cyklu miesiączkowym. Początek okresu płodnego polega na odjęciu 18 dni od najkrótszego z cykli, a końca tego okresu poprzez odjęcie 11 dni od najdłuższego z cykli.

Metoda termiczna polega na określeniu momentu owulacji poprzez pomiar podstawowej temperatury ciała. Produkowany przez ciałko żółte progesteron podnosi w niewielkim stopniu podstawową temperaturę ciała o 0,2-0,6 °C, która utrzymuje się do 1 dnia przed miesiączką. Metoda termiczna polega na współżyciu od 4 dnia po stwierdzeniu podwyższonej temperatury, aż do pojawienia się miesiączki.

Metoda śluzowa polega na określeniu dni płodnych i niepłodnych kobiety na skutek obserwacji śluzu szyjkowego w ciągu cyklu miesiączkowego. Podwyższony poziom estrogenów w czasie przedowulacyjnym przyczynia się do zmian w śluzie szyjkowym, który staje się bardziej obfity, przeźroczysty, śliski oraz lepki – nosi on nazwę śluz płodny. Szczyt tego objawu następuje w dniu owulacji.

Metoda objawowo – termiczna polega na połączeniu metody pomiaru podstawowej temperatury ciała wraz z obserwacją śluzu. Okres płodny rozpoczyna się w momencie pojawienia się śluzu płodnego, zaś kończy 3 dni po podwyższeniu się temperatury ciała.

2. Antykoncepcja hormonalna.

Na działanie tabletek hormonalnych składa się działanie estrogenu i gestagenu. Warto podkreślić, że działanie antykoncepcyjne uwarunkowane jest przez gestagen. Jego działanie polega na supresji LH, wpływie na endometrium, zwiększeniu gęstości śluzu szyjkowego oraz zmniejszeniu jego przepuszczalności dla plemników, a także wpływie na jajowody.

Z kolei działanie czynnika estrogennego obejmuje supresję FSH, hamowanie selekcji i wzrostu pęcherzyka dominującego, zapobieganie krwawieniom oraz potencjalizacji działania progestannego.

Antykoncepcję hormonalną dzieli się na antykoncepcję, która zawiera:

  • estrogeny i gestageny;
  • wyłącznie gestageny.

Do antykoncepcji hormonalnej zaliczają się:

  • hormonalne tabletki antykoncepcyjne;
  • plastry;
  • iniekcje z gestagenu;
  • tabletka po stosunku.

Hormonalna antykoncepcja wpływa między innymi na układ krążenia, gospodarkę węglowodanową, czynność wątroby i pęcherzyka żółciowego, choroby nowotworowe, torbiele czynnościowe jajników oraz stany zapalne przydatków.

3. Kształtka wewnątrzmaciczna.

Kształtki wewnątrzmaciczne oprócz mechanicznego drażnienia macicy uwalniają jony miedzi lub gestagen, który dodatkowo potęguje działanie antykoncepcyjne.

Mechanizm kształtek wewnątrzmacicznych polega na:

  • reakcji macicy na ciało obce – obrzęk, przekrwienie tzw. miejscowy odczyn zapalny, możliwe wystąpienie reakcji cytotoksycznej zarówno na plemniki jak i komórkę jajową;
  • oddziaływaniu jonów miedzi – upośledzają poruszanie się plemników;
  • działanie gestagenu – dochodzi do zmian w śluzie szyjkowym, który staje się nieprzepuszczalny dla plemników, a także do zmian w endometrium powodujących utrudnienie w zagnieżdżeniu się zarodka.

Metoda zalecana jest kobietom nietolerującym antykoncepcji hormonalnej lub estrogenów.

4. Metody mechaniczne.

Celem metod mechanicznych jest utrudnienie przedostania się plemników do kanału szyjki macicy. Jednym ze sposobów jest błona dopochwowa, która zbudowana jest z metalowego pierścienia oraz cienkiej błony gumowej lub kauczukowej. Aplikuje się ją na szyjkę, a więc pomiędzy tylnym sklepieniem pochwy, a jej przednią ścianą. Skuteczność metody zwiększa zastosowanie środków plemnikobójczych.

Innym rozwiązaniem jest kapturek najszykowy, który zakłada się na szyjkę macicy, a następnie pozostawia po stosunku na czas powyżej 8 godzin.

5. Środki plemnikobójcze.

Wśród metody tej można wyróżnić gąbkę dopochwową nasączoną środkiem plemnikobójczym. Ponadto środki plemnikobójcze występują w formie globulek, żeli, kremów, pianek oraz tamponów. W składzie ich znajduje się najczęściej nonoksynol 9 lub 10 lub oktoksynol, który przyczynia się do uszkodzenia błony plazmatycznej plemnika. Środek ten aplikuje się głęboko do pochwy na 20-30 minut przed współżyciem, pozostając w tym czasie w pozycji leżącej. Warto podkreślić, że jedna dawka preparatu wystarcza na jeden stosunek.

6. Prezerwatywa.

Prezerwatywa to jedyna metoda stosowana przez mężczyzn. Jej celem jest również ochrona partnerów przed chorobami przenoszonymi drogą płciową (rzeżączka, AIDS).

7. Sterylizacja chirurgiczna.

Sterylizacja chirurgiczna to nieodwracalna metoda antykoncepcyjna, która polega na utracie zdolności do zapłodnienia. W Polsce wykonywana jest jedynie w niektórych sytuacjach np. podczas cesarskiego cięcia, gdy kolejna ciąża zagraża życiu kobiety. Najczęściej wykonywanym sposobem sterylizacji chirurgicznej jest zmiażdżenie albo podwiązanie jajowodów lub wycięcie jajowodu.

Bibliografia

  1. Banaszewska B., Basta A., Borowski D., Bręborowicz G., Położnictwo i Ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.


Polecane produkty:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *