Kwasy karboksylowe to grupa chemicznych związków organicznych zawierających w swojej cząsteczce tak zwaną grupę karboksylową (-COOH). Występują one naturalnie w organizmach żywych oraz w wielu produktach spożywczych i kosmetykach. Charakteryzują się właściwościami kwasowymi, mogą oddawać jon wodorowy (H⁺). Mają spore znaczenie dla środowiska naturalnego, w tym również dla człowieka.
Kwasy karboksylowe – czym są?
Kwasy karboksylowe to grupa organicznych związków chemicznych zawierająca grupę karboksylową w swojej budowie. Ogólny wzór tej cząsteczki to: R-COOH, gdzie:
- R – atom wodoru lub grupa węglowodorowa;
- -COOH – grupa karboksylowa.
Przykłady popularnych, powszechnie występujących kwasów karboksylowych, z którymi większość osób ma styczność na co dzień, to:
- kwas mrówkowy (HCOOH) – występuje m.in. w jadzie mrówek;
- kwas octowy (CH₃COOH) – główny składnik octu;
- kwas mlekowy – powstaje podczas fermentacji mlekowej. Jest również stosowany w kosmetykach;
- kwas cytrynowy – obecny w owocach cytrusowych;
- kwas salicylowy – wykorzystywany w kosmetykach do pielęgnacji cery trądzikowej;
- kwas glikolowy – stosowany w peelingach chemicznych i kosmetykach złuszczających.
W wielu przypadkach nazwy poszczególnych kwasów karboksylowych pochodzą właśnie od tego, gdzie można je znaleźć w największych ilościach. Pod względem właściwości chemicznych kwasy karboksylowe mają odczyn kwasowy, bardzo dobrze rozpuszczają się w wodzie (zwłaszcza te o krótkich łańcuchach węglowych), a także reagują z zasadami, tworząc sole i wodę. Jedynie niektóre wykazują właściwości złuszczające i przeciwbakteryjne, co jest chętnie wykorzystywane w dermatologii i kosmetologii.
Kwasy karboksylowe w środowisku naturalnym
Kwasy karboksylowe są powszechnie obecne w przyrodzie. Występują w organizmach roślin, zwierząt i mikroorganizmów oraz uczestniczą w wielu procesach biologicznych. Przykładem jest choćby kwas mrówkowy, który występuje w jadzie mrówek, kwas octowy, który jest głównym składnikiem octu (ocet zaś znajduje zastosowanie w gastronomii oraz w gospodarstwie domowym, choćby do czyszczenia powierzchni z kamienia i zmiękczania tkanin), a także kwas winowy, który można znaleźć w winogronach, później zaś w winie.
Kwasami karboksylowymi są również kwasy tłuszczowe (np. palmitynowy, stearynowy, oleinowy), są składnikami tłuszczów roślinnych i zwierzęcych oraz błon komórkowych organizmów żywych. Kwasy karboksylowe występujące w przyrodzie biorą udział w procesach metabolicznych organizmów, są produktami fermentacji prowadzonej przez mikroorganizmy, wpływają na smak i zapach owoców oraz innych produktów spożywczych, a także stanowią źródło energii i materiał budulcowy dla komórek.
Kwasy karboksylowe w kosmetologii
Niektóre kwasy karboksylowe są chętnie wykorzystywane w kosmetykach do pielęgnacji różnych rodzajów cery. Złuszczają martwe komórki naskórka, bywają więc kluczowym składnikiem peelingów enzymatycznych, wygładzają skórę i poprawiają jej strukturę. Wspierają procesy regeneracji, stymulują odnowę naskórkową i pobudzają komórki skóry do produkcji kolagenu czy elastyny, co zwiększa jej elastyczność i przeciwdziała szybkiemu powstawaniu zmarszczek mimicznych.
Kwasy karboksylowe mogą też redukować przebarwienia, jeśli są wykorzystywane systematycznie i w odpowiednich stężeniach. Można znaleźć je w ogólnodostępnych kosmetykach drogeryjnych, jak również w nieco wyższych stężeniach są one również wykorzystywane przez kosmetologów podczas profesjonalnych zabiegów w gabinetach kosmetologicznych.
Podział kwasów karboksylowych
Kwasy karboksylowe dzielimy na monokarboksylowe i dikarboksylowe. W pierwszej grupie znajdują się:
- kwasy alifatyczne – kwas mrówkowy, kwas octowy, kwas propionowy, kwas masłowy, kwasy tłuszczowe;
- kwasy aromatyczne – kwas benzoesowy, kwas nikotynowy, hydroksykwasy, np. kwas salicylowy.
Z kolei w grupie drugiej znajdują się następujące kwasy dikarboksylowe:
- kwasy alifatyczne – kwas szczawiowy, kwas malonowy, kwas maleinowy, kwas bursztynowy, kwas jabłkowy, kwas winowy;
- kwasy aromatyczne – kwas tereftalowy, kwas ftalowy, kwas izoftalowy.
To tylko wybrane przykłady kwasów dikarboksylowych.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kołodziejczak A., Kosmetologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2019.
- Jurzak M., Ząbczyńska M., Zastosowanie hydroksykwasów w kosmetologii, Oficyna Wydawnicza AFM, 2012.
