Fitoterapia to leczenie lub wspomaganie leczenia za pomocą roślin leczniczych i ich przetworów. Obejmuje stosowanie ziół w postaci naparów, wyciągów, nalewek, kapsułek czy olejków (nie wszystkich olejków eterycznych używa się doustnie). Metoda cieszy się niemalejącą popularnością od tysięcy lat. Współczesna fitoterapia łączy tradycyjną wiedzę zielarską z wynikami badań naukowych, a odpowiednio dobrane surowce roślinne mogą wspierać funkcjonowanie różnych układów organizmu. Warto jednak pamiętać, że preparaty ziołowe również mogą wywoływać działania niepożądane i wchodzić w interakcje z lekami, dlatego ich stosowanie powinno być świadome i dostosowane do indywidualnych potrzeb.
Co to jest fitoterapia?
Fitoterapię (inaczej: ziołolecznictwo, fitofarmakologię) w jednej z definicji określa się jako dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób leków ziołowych wytwarzanych z naturalnych bądź przetworzonych surowców, uzyskiwanych z roślin leczniczych. Określenie „ziołolecznictwo” (herbalizm, medycyna ludowa, etnomedycyna) używane jest ponadto dla określenia gałęzi medycyny, niesłusznie określanej jako alternatywna, zajmującej się leczeniem preparatami roślinnymi, a czerpiącej swoją wiedzę z wielu tradycji.
Zobacz również: Sposoby przyrządzania ziół.
Fitoterapia – na czym polega?
Fitoterapia może działać zarówno prewencyjnie, jak i terapeutycznie. Wszystko zależy od surowca roślinnego, którego używamy, a także sposobu jego użycia. Surowce ziołowe najczęściej pije się w formie naparów, ale również wykorzystuje jako płukanki lub okłady w formie wywarów czy odwarów (mocniejsze od naparów). Z ziół pozyskuje się olejki eteryczne, niektóre mogą być stosowane bezpośrednio na skórę, jak i do inhalacji (aromaterapia często ściśle łączy się z fitoterapią).
Tak naprawdę najważniejsze jest, by dobrać zioła indywidualnie do potrzeb własnego organizmu i do stanu zdrowia, a także by wykluczyć ewentualne przeciwwskazania do stosowania poszczególnych ziół. Pomimo tego, że są to naturalne surowce, mogą wywoływać działania niepożądane u niektórych osób, zwłaszcza jeśli są stosowane w większej dawce, przy niektórych problemach zdrowotnych, przy jednoczesnym stosowaniu leków lub przez dłuższy czas.
Zioła w fitoterapii
Przykłady ziół i surowców roślinnych powszechnie wykorzystywanych w fitoterapii mogą być następujące:
- napar z kwiatów rumianku – uspokaja, działa przeciwzapalnie, może być stosowany w formie okładów na gradówki, niewielkie stany zapalne, podrażnienia. Bywa wykorzystywany w formie nasiadówki przy hemoroidach lub infekcjach okolic intymnych, szczególnie u kobiet;
- odwar z kory dębu – stosowany głównie w formie nasiadówek do leczenia hemoroidów, stanów zapalnych okolic intymnych, zapalenia odbytu, sączących się ran;
- okłady z arniki górskiej – służą do leczenia siniaków, stłuczeń, zwichnięć, skręceń (często jako uzupełnienie terapii, a nie jej podstawowa forma, zwłaszcza przy kontuzjach ortopedycznych), obrzęków;
- ciepłe okłady z nasion siemienia lnianego – pomagają leczyć ropnie, czyraki, stany zapalne skóry, ponieważ wykazują działanie zmiękczające i osłaniające;
- napary z szałwii lekarskiej – najczęściej służą do poprawy jakości snu (gdy się je pije) lub do płukania jamy ustnej przy aftach, stanach zapalnych dziąseł, parodontozie;
- napary z pokrzywy i skrzypu polnego – mogą sprawdzić się jako polewania i moczenia skóry głowy celem wzmocnienia włosów i zmniejszenia ich nadmiernego wypadania.
Do każdego zioła istnieją też przeciwwskazania do stosowania. Przykładowo preparaty z dziurawca mogą być stosowane w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach depresyjnych, łagodzi zaburzenia trawienne i wspiera czynność wątroby wraz z drogami żółciowymi, jednak nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży (zwłaszcza w I trymestrze oraz w III trymestrze przy ciąży powikłanej / zagrożonej). Jego zastosowanie może też nasilać skutki uboczne ekspozycji ciała na słońce, jest to bowiem zioło fotouczulające. Dla pozostałych użytkowników i konsumentów będzie bezpieczne.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnego kminku
Olej z czarnego kminku tłoczony na zimno zachowuje wszystkie, cenne substancje m.in. witaminę E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Jego działanie to dokładne nawilżanie, szybsza regeneracja, poprawa wyglądu skóry ... Zobacz więcej... |
|
Czarnuszka siewna
Czarnuszka ma zastosowanie w różnego rodzaju problemach skórnych. Jest wykorzystywana w zwalczaniu trądziku, blizn, zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, alergii, a także suchej skóry, również głowy (np. łupież). Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Matławska I., Od tradycyjnego ziołolecznictwa do racjonalnej fitoterapii, Post Fitoter 2020; 21(1): 55-57.
- Lamer-Zarawska E., Kowal-Gierczak B., Niedworok J., Fitoterapia i leki roślinne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
