Różeniec górski

Różeniec górski (łac. Rhodiola rosea) jest rośliną leczniczą o udokumentowanym działaniu adaptogennym. Surowiec z tej rośliny, czyli kłącza z korzeniami, pozyskiwany jest ze stanowisk naturalnych znajdujących się głównie w górach środkowej Syberii. Roślina ta od wieków wykorzystywana jest w tradycyjnej medycynie ludowej, zwłaszcza w regionach o surowym klimacie, gdzie ceniono ją za właściwości wspierające organizm w okresach zwiększonego wysiłku fizycznego i psychicznego. Obecnie różeniec górski jest jednym z najlepiej poznanych adaptogenów, czyli naturalnych substancji pomagających organizmowi lepiej przystosować się do działania czynników stresowych. Za jego działanie odpowiadają przede wszystkim związki bioaktywne, takie jak rozawiny i salidrozydy, które są charakterystycznymi składnikami tej rośliny.

Różeniec górski – charakterystyka rośliny

Różeniec górski jest byliną występującą w arktyczno-wysokogórskich rejonach półkuli północnej i charakteryzuje się długim okresem rozwoju ontogenetycznego. Zalicza się go do roślin dwupiennych. Dokładniej można określić, że w warunkach naturalnych występuje w górach środkowej Azji, głównie na Ałtaju. Surowcem zielarskim i leczniczym są silnie rozbudowane kłącza z korzeniami o udokumentowanym działaniu adaptogennym i immunostymulującym. Głównymi związkami odpowiedzialnymi za te właściwości są pochodne kwasu cynamonowego i tyrozolu, a zwłaszcza rozawiny, rozaryny, rozyny i salidrozydy. Różeniec górski objęty jest ochroną gatunkową, przez co produkcja suplementów diety z jego wykorzystaniem nie jest tak prosta.

Jeśli chodzi o wymagania uprawne, omawiana roślina preferuje stanowiska słoneczne lub lekko zacienione, zaś gleba powinna być lekka, przepuszczalna, żwirowo-piaszczysta, umiarkowanie żyzna. Najlepiej, aby gleba miała odczyn obojętny do lekko kwaśnego (pH ok. 6-7). Różeniec górski źle znosi zastoje wody, lecz mimo to gleba powinna być umiarkowanie wilgotna. Jest odporny na mróz, lecz nie lubi długotrwałych skrajności pogodowych, zarówno jeśli chodzi o upały, jak i o susze.

Różeniec górski – właściwości prozdrowotne

Różeniec górski znany jest przede wszystkim jako roślina adaptogenna. Działanie adaptogenne oznacza, że dana substancja może zwiększać zdolność organizmu do przystosowania się do różnych rodzajów stresu (fizycznego, psychicznego i środowiskowego) oraz pomagać w utrzymaniu równowagi organizmu (homeostazy). W przypadku omawianej rośliny oznacza to przede wszystkim:

• lepszą odporność na stres psychiczny – może zmniejszać uczucie przeciążenia, napięcia i wyczerpania podczas długotrwałego stresu;
• obniżanie zmęczenia – zwłaszcza u osób odczuwających przewlekłe zmęczenie związane ze stresem lub intensywną pracą umysłową;
• wsparcie koncentracji i sprawności umysłowej – w warunkach stresu może pomagać utrzymać uwagę, szybkość reakcji i wydajność poznawczą;
• przyspieszanie regeneracji powysiłkowej – niektóre badania sugerują, że może wspierać powrót do pełnej sprawności po intensywnym wysiłku fizycznym;
• regulację gospodarki hormonalnej – zwłaszcza tej związanej ze stresem.

Warto podkreślić, że zawarte w roślinie związki fenolowe wykazują właściwości antyoksydacyjne w badaniach laboratoryjnych. Oznacza to, że mają zdolność obniżania poziomu wolnych rodników tlenowych krążących po ustroju i tym samym stresu oksydacyjnego. Jak wiadomo, stres oksydacyjny zwiększa ryzyko niektórych chorób, określanych jako choroby cywilizacyjne. Zalicza się do nich między innymi:

• nowotwory;
• alergie;
• choroby zapalne jelit;
• zaburzenia psychiczne;
• schorzenia dermatologiczne.

Zobacz również: Adaptogeny w kosmetykach.

Różeniec górski – wskazania i przeciwwskazania

Podstawowe wskazania do stosowania preparatów z różeńcem górskim są następujące:

• odczuwanie zmęczenia fizycznego i psychicznego;
• przewlekły stres i obniżona odporność na stres;
• okresy wzmożonego wysiłku umysłowego (np. nauka, intensywna praca);
• spadek koncentracji i wydolności poznawczej związany ze zmęczeniem;
• rekonwalescencja po intensywnym wysiłku (jako element wspomagający);
• wspieranie wydolności fizycznej (choć wyniki badań w tym zakresie pozostają niejednoznaczne).

Z kolei nie zaleca się stosowania różeńca górskiego w następujących sytuacjach:

• alergia na roślinę lub składniki preparatu;
• ciąża i okres karmienia piersią (ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa);
• młody wiek, jeśli nie zaleci tego lekarz;
• choroba afektywna dwubiegunowa, ponieważ może zwiększać ryzyko wystąpienia epizodu manii lub hipomanii.

W razie wątpliwości w przypadku trwających chorób przewlekłych najlepiej skonsultować się ze specjalistą.

	Czarnuszka siewna Czarnuszka ma zastosowanie w różnego rodzaju problemach skórnych. Jest wykorzystywana w zwalczaniu trądziku, blizn, zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, alergii, a także suchej skóry, również głowy (np. łupież). Zobacz więcej...
	Olej z czarnego kminku Olej z czarnego kminku tłoczony na zimno zachowuje wszystkie, cenne substancje m.in. witaminę E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Jego działanie to dokładne nawilżanie, szybsza regeneracja, poprawa wyglądu skóry ... Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Pawełczak A., Bączek K., Przybył J., Kołakowska J., Węglarz Z., Charakterystyka rozwojowa i chemiczna 4 populacji różeńca górskiego (Rhodiola rosea L.) w pierwszym roku wegetacji roślin, Polish Journal of Agronomy 2014, 16, 31-36.
2. Tajer A., Rhodiola rosea L. jako przykład rośliny adaptogennej, Annales Academiae Medicae Silesiensis, 2011, 65, 4, 77–82.