Beta-glukan to nie pojedynczy związek chemiczny, lecz grupa składników strukturalnych ścian komórek roślinnych, drożdży i niektórych gatunków grzybów. Stanowią grupę naturalnych polisacharydów zbudowanych z cząsteczek glukozy. Wywierają korzystny wpływ również na organizm człowieka, dlatego coraz częściej mówi się o nich w kontekście wspierania zdrowia. Ich właściwości zależą przede wszystkim od źródła pochodzenia oraz budowy chemicznej, czyli rodzaju wiązań pomiędzy cząsteczkami glukozy. Szczególnie dużo uwagi poświęca się beta-glukanom pozyskiwanym z owsa, jęczmienia, drożdży oraz grzybów, które są przedmiotem licznych badań naukowych. Związki te zaliczane są do frakcji błonnika pokarmowego, a ich obecność w diecie może wspierać prawidłowe funkcjonowanie organizmu.
Beta-glukan – co to jest?
Beta-glukany to grupa związków zbudowanych z cząsteczek D-glukozy, połączonych ze sobą wiązaniami beta-glikozydowymi, które tworzą nieskrobiowe polisacharydy. Należą one do frakcji błonnika pokarmowego. Są składnikiem strukturalnym ściany komórkowej grzybów, drożdży i alg morskich oraz warstwy aleuronowej i bielma zbóż. Różnią się budową w zależności od źródła pochodzenia. Spośród zbóż najwięcej beta-glukanu zawierają ziarna jęczmienia (do 11%) oraz owsa (do 7%). Niewielkie ilości zawiera także ryż (około 2%), pszenica (około 1%) oraz sorgo (0,2-0,5%). Co ciekawe, obecność beta-glukanów potwierdzono ponadto w ścianach komórkowych niektórych warzyw (marchewki, rzodkiewki, soi) i owoców (banany).
Beta-glukany są stosowane współcześnie jako składnik żywności funkcjonalnej (np. płatków owsianych), w suplementach diety wzmacniających odporność, a także jako dodatek do niektórych wyrobów medycznych i kosmetyków.
Beta-glukan – właściwości prozdrowotne
Do najważniejszych korzyści dla organizmu człowieka związanych ze spożyciem beta-glukanów należą:
- obniżenie stężenia cholesterolu, osiągane głównie dzięki zdolności omawianego związku do wiązania kwasów żółciowych, modulowania aktywności cytokin immunomodulujących, regulacji poziomu interleukiny 1β oraz ograniczenia ogólnego wchłaniania cholesterolu w układzie pokarmowym;
- obniżenie stężenia glukozy we krwi;
- wspomaganie odporności;
- zapobieganie rozwojowi otyłości;
- regulacja pracy jelit.
Dodatkowo według niektórych autorów polisacharydy takie jak beta-glukany (zwłaszcza zbożowe) mogą działać jako prebiotyki i stymulować wzrost bakterii kwasu mlekowego w okrężnicy. W ostatnich latach obserwuje się też wzrost zainteresowania działaniem przeciwnowotworowym beta-glukanów różnego pochodzenia. Na podstawie badań klinicznych udowodniono, że systematyczne spożycie lub suplementacja beta-glukanów znacząco zmniejsza ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych, szczególnie sercowo-naczyniowych oraz chorób metabolicznych.
Beta-glukany w kosmetologii
Beta-glukany w kosmetologii wykorzystywane są głównie ze względu na swoje właściwości nawilżające, łagodzące, regenerujące i wspierające funkcję bariery skórnej. Tworzą na powierzchni skóry cienką warstwę ochronną, która ogranicza utratę wody przez naskórek (TEWL – przeznaskórkową utratę wody). Dzięki temu poprawiają nawilżenie i elastyczność skóry. Dodatkowo wykazują działanie kojące i zmniejszają podrażnienia, zaczerwienienie oraz uczucie pieczenia skóry. Są szczególnie polecane do pielęgnacji skóry wrażliwej, problematycznej, reaktywnej i atopowej.
Beta-glukan – czy jest bezpieczny?
Beta-glukany uznaje się za bezpieczne zarówno jako składnik żywności, suplementów diety, jak i kosmetyków. Większość osób dobrze je toleruje, a działania niepożądane występują rzadko. Dlatego związki te są coraz powszechniej wykorzystywane w różnych dziedzinach przemysłu.
Jeśli chodzi o spożycie doustne, beta-glukany pochodzące z owsa, jęczmienia, drożdży lub grzybów są na ogół bezpieczne przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Jednakże u niektórych bardziej wrażliwych osób (np. z nasilonym zespołem jelita drażliwego) mogą wywoływać wzdęcia, gazy, uczucie pełności w brzuchu, biegunki, podobnie jak ma to miejsce przy nagłym włączeniu błonnika do codziennej diety.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kopiasz Ł., Właściwości prozdrowotne i mechanizmy działania beta-glukanów zbożowych, 2/2019.
- Krupińska P., Zegan M., beta-glukan – wybrane korzyści zdrowotne ze szczególnym uwzględnieniem jego wpływu na gospodarkę lipidową, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2/2013.
- Waszkiewicz-Robak B., Kulik K., Pochodzenie i właściwości prozdrowotne beta-glukanów, Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego, 2/2019.
