Badanie mikrobiologiczne

Badanie mikrobiologiczne to grupa specjalistycznych procedur laboratoryjnych służących do wykrywania, identyfikacji oraz oceny obecności drobnoustrojów takich jak bakterie, wirusy, grzyby czy pasożyty. Tego rodzaju badanie odgrywa niezwykle ważną rolę we współczesnej medycynie, kosmetologii, farmacji oraz przemyśle kosmetycznym i spożywczym. Pozwala ocenić bezpieczeństwo produktów, skuteczność procesów dezynfekcji oraz wykryć potencjalne źródła zakażeń i stanów zapalnych. Badania mikrobiologiczne wykonuje się zarówno z materiału biologicznego pobranego od pacjenta, jak i z powierzchni narzędzi, preparatów kosmetycznych, leków czy środowiska pracy.

W praktyce badanie mikrobiologiczne nie oznacza jednej, uniwersalnej procedury. Jest to zbiór różnych metod diagnostycznych dobieranych indywidualnie w zależności od rodzaju podejrzewanego zakażenia, badanego materiału oraz celu analizy. W laboratoriach wykorzystuje się m.in. posiew mikrobiologiczny, identyfikację drobnoustrojów, ocenę ich liczby, a także badania pozwalające określić wrażliwość bakterii na antybiotyki lub skuteczność środków dezynfekcyjnych. Dzięki temu możliwe jest szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego lub profilaktycznego.

W kosmetologii i medycynie estetycznej badanie mikrobiologiczne ma szczególne znaczenie w kontekście bezpieczeństwa wykonywanych zabiegów. Pozwalają ograniczać ryzyko zakażeń skóry, kontrolować jakość preparatów stosowanych podczas terapii oraz monitorować standardy higieniczne gabinetów kosmetologicznych i używanych w nich narzędzi. Coraz większą uwagę zwraca się również na rolę mikrobiomu skóry. Dlatego nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna staje się ważnym elementem świadomej profilaktyki oraz kompleksowej pielęgnacji skóry.

Badanie mikrobiologiczne – na czym polega?

Badanie mikrobiologiczne polega na ustaleniu obecności patogenów chorobotwórczych w różnych tkankach, narządach, na powierzchni różnorodnych przedmiotów i narzędzi. Cała procedura obejmuje pobranie materiału do badania, a więc:

• wydzielin organizmu człowieka (łez, potu, śluzu, śliny i innych);
• krwi, kału lub moczu;
• płynów ustrojowych pochodzących z płuc lub innych narządów wewnętrznych;
• zeskrobin z narzędzi medycznych;
• próbki produktów leczniczych, suplementów diety lub produktów spożywczych.

Pobraną próbkę odpowiednio się zabezpiecza i opisuje, a następnie przesyła do laboratorium medycznego, gdzie jest poddawana badaniom. Najczęściej takimi badaniami laboratoryjnymi są:

• posiew (hodowla drobnoustrojów);
• mikroskopia;
• testy PCR (wykrywanie DNA/RNA patogenów);
• antybiogram (sprawdzenie rodzaju bakterii oraz ich wrażliwości na leki).

Badania mikrobiologiczne to jednak także:

• badania fizykochemiczne i mikrobiologiczne produktów leczniczych zawierających antybiotyki i/lub fluorochinolony;
• badanie produktów leczniczych, substancji farmaceutycznych i wyrobów medycznych w zakresie jałowości i czystości mikrobiologicznej;
• oznaczanie aktywności przeciwdrobnoustrojowej produktów leczniczych, w tym antyseptyków oraz produktów pochodzenia naturalnego;
• badanie produktów leczniczych, wyrobów medycznych, żywności, wody i kosmetyków pod kątem jałowości lub poziomu i rodzaju zanieczyszczeń mikrobiologicznych;
• oznaczanie skuteczności działania środków dezynfekcyjnych i antyseptycznych metodami znormalizowanymi.

A także wiele innych procedur wykorzystywanych nie tylko w medycynie, ale i różnych dziedzinach przemysłu.

Badania mikrobiologiczne w szpitalu

Na oddziałach ratunkowych lub na oddziałach szpitalnych badania mikrobiologiczne są wykonywane w przypadku podejrzenia ciężkiego zakażenia, ze względu na konieczność szybkiego podania antybiotyku. Wówczas materiał do badania mikrobiologicznego należy pobrać niezwłocznie, już w trakcie pobytu w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym. W przypadku pacjentów dorosłych wskazaniem do niezwłocznego pobrania posiewów krwi są między innymi następujące sytuacje:

• podejrzenie zakażenia i stwierdzenie jednej z następujących sytuacji: temperatura ciała powyżej 39,5 stopni Celsjusza, założony cewnik naczyniowy centralny, podejrzenie bakteryjnego zapalenia wsierdzia;
• podejrzenie zakażenia i stwierdzenie co najmniej 2 z następujących objawów i/lub parametrów: temperatura ciała 38,4-39,4 stopnia Celsjusza, wiek pacjenta powyżej 65 lat, dreszcze, wymioty, spadki ciśnienia tętniczego krwi, liczba leukocytów powyżej 18 000/µl, odsetek granulocytów powyżej 80%, liczba płytek krwi poniżej 15 000/µl, kreatynina powyżej 2 mg/dl.

To personel medyczny decyduje o tym, czy u danego pacjenta zostaną wykonane badania mikrobiologiczne. Wskazań jest oczywiście znacznie więcej, dlatego każdy przypadek oceniany jest indywidualnie.

Po co robi się badania mikrobiologiczne?

Badania mikrobiologiczne w medycynie pozwalają na identyfikację patogenu chorobotwórczego, bakterii, grzyba, wirusa. Określają one też ilość i rodzaj zakażenia. Ustalenie konkretnego patogenu pozwala na dokładne i skuteczne dobranie odpowiedniego antybiotyku lub leku, potwierdzają źródło zakażenia, jak również pozwala na kontrolę efektywności leczenia.

Badanie mikrobiologiczne – wskazania

Podstawowe wskazania do badań mikrobiologicznych to:

• infekcje miejscowe – ropnie, zakażone rany pooperacyjne;
• nawracające infekcje – częste anginy, zakażenia dróg moczowych, infekcje grzybicze;
• gorączka o niejasnej przyczynie;
• podejrzenie sepsy;
• wszelkie zakażenia i infekcje: przewlekłe, o niejasnym podłożu, nawracające, z nietypowymi objawami, nieustępujące pomimo wdrożenia sugerowanego leczenia;
• chęć świadomego i skutecznego doboru farmakoterapii;
• podejrzenie infekcji bakteryjnych opornych na antybiotyki.

Badania można wykonać u każdego pacjenta, bez względu na wiek, płeć czy ogólny stan zdrowia. Nie ma do niego przeciwwskazań zdrowotnych.

	Olej z czarnego kminku Olej z czarnego kminku tłoczony na zimno zachowuje wszystkie, cenne substancje m.in. witaminę E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Jego działanie to dokładne nawilżanie, szybsza regeneracja, poprawa wyglądu skóry ... Zobacz więcej...
	Czarnuszka siewna Czarnuszka ma zastosowanie w różnego rodzaju problemach skórnych. Jest wykorzystywana w zwalczaniu trądziku, blizn, zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, alergii, a także suchej skóry, również głowy (np. łupież). Zobacz więcej...

Bibliografia

1. https://www.nil.gov.pl/app/uploads/2021/08/Badania-mikrobiologiczne.pdf.
2. Hryniewicz W., Ozorowski T., Pawlik K., Stefaniuk E., Wskazania do wykonywania badań mikrobiologicznych u pacjentów hospitalizowanych, Warszawa 2015.