Przydatki skóry to struktury powstające z naskórka, pełniące różnorodne funkcje ochronne, termoregulacyjne i sensoryczne. Są integralną częścią skóry, choć często omawia się je w sposób zupełnie izolowany. Do grona przydatków skóry u człowieka zaliczamy włosy, paznokcie, gruczoły łojowe, gruczoły potowe oraz gruczoły mlekowe. Warto poznać je nieco bliżej.
Włosy
Pod względem chemicznym włosy składają się z keratyny, czyli białka o charakterze włókienkowym, w którym przeważają aminokwasy zawierające siarkę, a więc głównie cysteina i metionina. Wyrastają z mieszków włosowych zakotwiczonych w naskórku, u podstawy których znajdują się brodawki przypominające cebulki. Brodawka posiada liczne naczynia krwionośne, które odżywiają i dotleniają komórki macierzyste w macierzy włosa, delikatnej i aktywnej tkance, niezwykle wrażliwej na działanie czynników uszkadzających. Mianem mieszków włosowych można więc określić tunel w skórze, w którym osadzony jest włos.
Sam włos składa się z łodygi (część wystająca ponad powierzchnię skóry), korzenia i wspomnianego mieszka włosowego. Na łodygę dodatkowo składają się 3 części: rdzeń, kora i osłonka, natomiast korzeń znajduje się w mieszku włosowym i kończy się cebulką.
Paznokcie
Paznokcie to martwe tkanki kończące palce u rąk i u nóg. W skład struktury paznokcia wchodzą: macierz, zrogowaciała płytka paznokciowa oraz znajdujące się pod nią łożysko łącznotkankowe, przy czym to właśnie macierz jest miejscem wzrostu płytki paznokciowej. Płytka paznokciowa jest najbardziej charakterystyczną częścią paznokcia, to właśnie ją systematycznie obcinamy lub malujemy lakierem.
Części tylne i boczne płytki paznokciowej umiejscawiają się w fałdzie naskórkowym, nazywanym wałem paznokciowym. Przed urazami płytkę paznokciową chroni obrębek naskórkowy, który pokrywa ją od strony wału paznokciowego. Paznokcie, podobnie jak włosy, zbudowane są głównie z keratyny. Rosną dość szybko, około 0,1 mm na dobę. Ich zadaniem jest m.in. ochrona palców.
Gruczoły łojowe
Gruczoły łojowe to gruczoły holokrynowe, które produkują łój skórny (sebum), tłustą substancję natłuszczającą skórę i włosy. Najczęściej łączą się anatomicznie z mieszkami włosowymi, choć niektóre występują samodzielnie. Rola łoju w organizmie człowieka polega na zabezpieczaniu skóry przed działaniem czynników mechanicznych, chemicznych i drobnoustrojowych. W jego skład wchodzą wolne kwasy tłuszczowe, trójglicerydy, skwalen oraz cholesterol i jego pochodne.
Jak wspomniano, gruczoły łojowe wydzielają łój w sposób holokrynowy, co oznacza, że komórki gruczołu wypełniają się tłuszczem, pękają, a ich zawartość staje się częścią wydzieliny. Właśnie dlatego łój zawiera fragmenty komórek.
Gruczoły potowe
Produkują pot, a wyróżniamy gruczoły ekrynowe i apokrynowe. Ekrynowe wydzielają pot bezzapachowy, bezbarwny, rzadki, klarowny. Znajdują się na całym ciele człowieka i stanowią około 75% wszystkich gruczołów. Produkowany przez nie pot ma na celu warunkowanie prawidłowej termoregulacji organizmu oraz utrzymywanie właściwej gospodarki wodno-elektrolitowej. Z kolei gruczoły apokrynowe aktywują się w okresie dojrzewania, a ich czynność wydzielnicza podlega hormonom i emocjom. Produkują pot bezzapachowy, który jednak po kontakcie z bakteriami skóry przyjmuje nieprzyjemny zapach. Jest gęsty, mętny, lekko żółty lub białawy. Bierze udział w komunikacji chemicznej.
Gruczoły mleczne
To zmodyfikowane gruczoły apokrynowe, obecne u obu płci, ale w pełni rozwinięte i aktywne głównie u kobiet. Ich zadaniem jest produkcja i wydzielanie mleka w okresie karmienia piersią. Pod względem budowy anatomicznej, każda pierś zawiera 15-20 płatów, każdy płat składa się z płacików, a te z kolei z pęcherzyków (pęcherzyków wydzielniczych), w których powstaje mleko. Mleko z pęcherzyków trafia do przewodów wyprowadzających, które łączą się w większe przewody. Te zaś uchodzą na brodawce sutkowej.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Jabłonowska O., Woźniacka A., Dziankowska-Bartkowiak B., Nadmierna potliwość – przyczyny i możliwości terapeutyczne, Przegl Dermatol 2020, 107, 246-256.
- Wolski T., Kędzia B., Farmakoterapia skóry. Cz. 1. Budowa i fizjologia skóry, Post Fitoter 2019; 20(1): 61-67.
