Hydroksyprolina to aminokwas endogenny, czyli taki, który może być produkowany samodzielnie przez organizm człowieka. Syntezuje on ten związek w bardzo dużych ilościach, głównie przy wykorzystaniu proliny i witaminy C. Hydroksyprolina buduje kolagen, a ten z kolei jest podstawowym białkiem budulcowym niemal wszystkich ludzkich tkanek.
Hydroksyprolina – charakterystyka
Mianem hydroksyproliny określamy organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C5H9NO3 i masie molowej 131,13 g/mol. W żywności występuje w ogromnych ilościach wyłącznie w źródłach kolagenu, czyli głównie w żelatynie. Spore ilości hydroksyproliny są produkowane przez organizm człowieka przy wykorzystaniu proliny (inny aminokwas endogenny) i przy udziale witaminy C (kwas askorbinowy). Hydroksyprolina różni się od proliny obecnością dodatkowej grupy hydroksylowej przy atomie węgla gamma.
Hydroksyprolina – funkcje w organizmie człowieka
Hydroksyprolina powstaje w organizmie w konsekwencji hydroksylacji proliny i jest charakterystycznym składnikiem włókien kolagenowych. Włókna kolagenowe uznawane są natomiast za podstawowy składnik budulcowy ludzkich tkanek, między innymi narządów wewnętrznych, naczyń krwionośnych, skóry, kości, ścięgien, więzadeł i wielu innych struktur. Dzięki kolagenowi są one wytrzymałe i odporne na uszkodzenia mechaniczne. Funkcją hydroksyproliny jest więc tworzenie i stabilizowanie kolagenu, który:
- wzmacnia tkankę łączną;
- utrzymuje integralność tkanek, które buduje;
- wpływa na wytrzymałość kości, skóry i ścięgien;
- uczestniczy w regeneracji uszkodzonych tkanek i w tworzeniu się blizn;
- wzmacnia tkanki, które tworzy.
Skład aminokwasowy kolagenu jest charakterystyczną cechą tego białka. Kolagen, niezależnie od swego pochodzenia, zawiera 19 aminokwasów, w tym 4- i 3- hydroksyprolinę oraz 5-hydroksylizynę. Pierwszy z nich odgrywa istotną rolę stabilizującą strukturę helikalną w połączeniach międzyłańcuchowych z udziałem mostków wodorowych, drugi z kolei jest kowalencyjnie związany z oligosacharydami. Zawartość hydroksyproliny w kolagenie może się zmieniać w szerokim zakresie, zależnie od rodzaju i pochodzenia materiału kolagenowego. Dodatkowo kolagen wyróżnia się sporą zawartością proliny i glicyny, nieobecnością cysteiny oraz niewielkim udziałem aminokwasów aromatycznych (m.in. tryptofan, fenyloalanina, tyrozyna).
Hydroksyprolina w medycynie
W ostatnich latach przeprowadza się coraz więcej badań naukowych i eksperymentalnych dotyczących zawartości i składu aminokwasów w organizmie człowieka oraz ich stężenia i wpływu na poszczególne problemy zdrowotne. W kontekście hydroksyproliny udowodniono między innymi to, że jej zawartość jest znacząco niższa w ścianach tętniaków niż w ścianach zdrowych naczyń tętniczych. Różnica ta występuje zarówno w przeliczeniu na gram tkanki, jak i w przeliczeniu na miligram białka.
Dodatkowo poziom hydroksyproliny w moczu lub krwi może wskazywać na zwiększony rozpad kolagenu, co ma znaczenie w chorobach takich jak osteoporoza czy choroby metaboliczne kości. Podwyższony poziom hydroksyproliny może występować w chorobach, w których dochodzi do uszkodzenia kolagenu, np. takich jak sklerodermia, a wzmożone wydalanie tego aminokwasu z organizmu występuje w przebiegu przerzutów nowotworowych do kości lub przy nowotworach powodujących rozpad tkanki łącznej. Wciąż jednak badania poziomu hydroksyproliny nie są wykonywane na porządku dziennym.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Ferrier D., Biochemia, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2019.
- Rodwell V., Biochemia Harpera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
- Gendaszewska D., Oznaczanie zawartości hydroksyproliny w handlowych preparatach kolagenowych metodą spektrofotometryczną, Technologia i Jakość Wyrobów 62, 2017.
- Łapiński R., Siergiejuk M., Worowska A., Gacko M., Obniżenie zawartości hydroksyproliny w ścianie tętniaka aorty – wskazanie do suplementacji askorbinianu, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 3/2012.
