Liszaj rumieniowaty to potoczna nazwa charakterystycznego objawu skórnego występującego w przebiegu choroby autoimmunologicznej, czyli tocznia rumieniowatego układowego. W jej przebiegu układ odpornościowy zaczyna atakować własne tkanki, w tym skórę, co daje nieestetyczne i swędzące zmiany dermatologiczne. Problem wymaga kompleksowego, ogólnoustrojowego leczenia.
Liszaj rumieniowaty – co to jest?
Liszaj rumieniowaty jest zmianą skórną będącą konsekwencją ostrej skórnej postaci tocznia układowego i dotyczy większości pacjentów, ponieważ aż około 70% przypadków. Charakteryzuje się typowo zmianami rumieniowymi o kształcie motyla rozwijającymi się w obrębie skóry nosa i policzków. Mogą występować:
- zmiany rumieniowe;
- zmiany plamisto-grudkowe;
- pęcherze na skórze;
- nekroliza naskórka.
Mogą mieć także zróżnicowaną lokalizację. Choć najczęściej liszaj rumieniowaty lokalizuje się na twarzy, może tak naprawdę wystąpić w dowolnym miejscu na ciele.
Liszaj rumieniowaty – przyczyny
Bezpośrednią przyczyną liszaja rumieniowatego jest toczeń rumieniowaty układowy. To przewlekłe, wieloukładowe schorzenie autoimmunizacyjne, charakteryzujące się trudnym do przewidzenia przebiegiem z okresami zaostrzeń i remisji. Rokowanie w tej chorobie w ciągu ostatnich lat uległo ogromnej poprawie po wprowadzeniu silnie działających leków immunosupresyjnych. Długotrwała glikokortykosteroidoterapia i mało wybiórcze zahamowanie aktywności komórek układu odpornościowego stanowią jednak główną przyczynę uszkodzenia narządów oraz powikłań infekcyjnych.
Dokładne przyczyny tocznia rumieniowatego układowego, podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych chorób autoimmunologicznych, pozostają nieznane. Wiadomo, że mechanizm patologicznych zmian opiera się na atakowaniu własnych, zdrowych tkanek przez układ immunologiczny, który identyfikuje je jako obce, jednak wciąż nie wiadomo, co dokładnie prowadzi do takiego zjawiska.
Uważa się, że choroba powstaje w wyniku połączenia predyspozycji genetycznych i czynników środowiskowych. Czynnikami ryzyka są:
- ekspozycja na nadmierne promieniowanie UV;
- niektóre infekcje przebyte wcześniej;
- predyspozycje genetyczne;
- zanieczyszczenia środowiskowe.
liszaj rumieniowaty – objawy
Cechą typową dla liszaja rumieniowatego jest zaostrzanie się objawów pod wpływem ekspozycji na światło słoneczne. W przebiegu tocznia, szczególnie w fazie ostrej, mogą występować dodatkowo zmiany śluzówkowe takie jak nadżerki jamy ustnej, na ogół niebolesne. Może pojawić się m.in.:
- przerzedzenie włosów związane z bliznowaceniem skóry głowy;
- objaw blednięcia palców;
- rumień dłoniowy;
- siność siatkowata;
- pokrzywka naczyniowa;
- teleangiektazje.
Teleangiektazje są charakterystycznym objawem, który może ułatwiać rozpoznanie choroby. Zmiany skórne w przebiegu liszaja rumieniowatego bardzo często są swędzące, piekące, czerwone, a wszystko to nasila się w momencie ciągłego drapania ich. Dlatego przebieg choroby powinien pozostawać pod stałą kontrolą lekarza, także w kontekście nawyków i potrzeby drapania się.
Liszaj rumieniowaty – leczenie
Podstawą leczenia jest stabilizacja ogólnoustrojowego tocznia, najczęściej za pomocą leków i modyfikacji stylu życia. Pacjent pozostaje pod opieką lekarza reumatologa, a jeśli występują zmiany skórne, również pod opieką dermatologa. Miejscowo w terapii zmian skórnych w przebiegu tocznia stosuje się głównie leki w postaci maści lub kremu: sterydy o średniej mocy (flutykazon, mometazon) lub 0,1% takrolimus. Sterydy należy stosować krótkotrwale, ponieważ stosowane przewlekle prowadzą do zaniku skóry.
W leczeniu ogólnoustrojowym w przypadku nasilonych zmian skórnych najczęściej stosuje się doustne sterydy oraz leki przeciwmalaryczne. Lekami II i III rzutu pozostają:
- metotreksat;
- retinoidy;
- mykofenolan mofetilu;
- azatiopryna;
- cyklosporyna;
- talidomid.
Każdorazowo leki i ich dawki są dobierane indywidualnie do pacjenta przez lekarza prowadzącego.
Leczenie domowe, zmniejszające intensywność liszaja i łagodzące świąd skóry oraz inne odczuwalne dolegliwości to przede wszystkim redukcja stresu, unikanie nadmiernego przebywania na słońcu bez zastosowania kremów z filtrami przeciwsłonecznymi, dbanie o zdrową dietę i uzupełnianie niedoborów pokarmowych suplementacją. Ważne są też systematyczne badania kontrolne oraz właściwa pielęgnacja skóry (oczyszczanie, nawilżanie, regeneracja, złuszczanie).
Polecane produkty:
|
Olej z czarnego kminku
Olej z czarnego kminku tłoczony na zimno zachowuje wszystkie, cenne substancje m.in. witaminę E oraz niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Jego działanie to dokładne nawilżanie, szybsza regeneracja, poprawa wyglądu skóry ... Zobacz więcej... |
|
Czarnuszka siewna
Czarnuszka ma zastosowanie w różnego rodzaju problemach skórnych. Jest wykorzystywana w zwalczaniu trądziku, blizn, zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, alergii, a także suchej skóry, również głowy (np. łupież). Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Samotij D., Leczenie tocznia rumieniowatego układowego – wyzwania i perspektywy na przyszłość, Forum Dermatologicum, 2018.
- Skoczyńska M., Skórne postacie tocznia rumieniowatego, Kosmetologia Estetyczna, 6/2016.
- Daca A., Bryl E., Toczeń rumieniowaty układowy – kryteria diagnostyczne i kliniczne skale oceny aktywności choroby – rys historyczny, Forum Medycyny Rodzinnej 2013, Tom 7, nr 5, 225-243.
