Typy kolagenu stanowią jedną z podstawowych klasyfikacji najważniejszego białka strukturalnego organizmu człowieka. Odpowiada on za utrzymanie integralności, wytrzymałości oraz elastyczności tkanek. Kolagen nie jest jednorodną substancją, ponieważ różni się budową cząsteczkową, właściwościami biomechanicznymi oraz miejscem występowania w organizmie. Do tej pory opisano 29 genetycznie odmiennych typów kolagenu. Każdy z nich pełni określoną funkcję w skórze, kościach, chrząstkach, ścięgnach, naczyniach krwionośnych czy strukturach podporowych narządów wewnętrznych.
Z punktu widzenia kosmetologii i procesów starzenia się organizmu, szczególne znaczenie mają te typy kolagenu, które odpowiadają za gęstość, napięcie oraz regenerację skóry. To właśnie ich stopniowa degradacja wraz z wiekiem prowadzi do utraty jędrności, pojawienia się zmarszczek oraz osłabienia struktury skóry. Zrozumienie różnic pomiędzy poszczególnymi typami kolagenu pozwala nie tylko lepiej analizować zachodzące w skórze procesy biologiczne, ale również świadomie dobierać działania pielęgnacyjne, dietetyczne i wspierające naturalną syntezę tego białka.
Typy kolagenu – charakterystyka
Współcześnie wyróżnia się 29 typów kolagenu. Różnice między nimi wynikają z rozmaitej długości części helikalnej makrocząsteczki, występowania przerw w strukturze potrójnej helisy, wymiarów i kształtów domen globularnych oraz ze zmian w modyfikacjach post-translacyjnych.
Zależnie od właściwości strukturalnych i funkcji, jaką pełnią poszczególne typy kolagenu, można je podzielić na następujące grupy:
- kolageny fibrylarne: I, II, III, V, XI, XXIV, XXVII;
- kolagen błony podstawowej: IV;
- kolagen tworzący tzw. włókna kotwiczące: VII;
- multipleksyny: XV, XVIII;
- kolagen tworzący mikrowłókna: VI;
- kolageny tworzące heksagonalne układy sieciowe: VIII, X;
- kolageny FACITs (ang. Fibril-Associated Collagens with Interrupted Triple helices): IX, XII, XIV, XVI, XIX, XX, XXI, XXII, XXVI;
- kolageny zawierające domeny transmembranowe: XIII, XVII, XXIII, XXV.
Podziału kolagenów jest jednak więcej. Zgodnie z miejscem ich występowania w organizmie człowieka wyróżnia się na przykład kolageny typu:
- typ I – najpowszechniej występujący rodzaj kolagenu w organizmie. Znaleźć go można przede wszystkim w ścięgnach i tkance łącznej kości, w tkance tworzącej blizny, w skórze i tkance podskórnej;
- typ II – znajduje się w chrząstkach stawowych;
- typ III – znajduje się w tkance tworzącej się z fibroblastów, w trakcie zabliźniania ran, tworzy włókna tkanki łącznej właściwej siateczkowej;
- typ IV – znajduje się w błonie podstawnej (mikrowłóknach międzytkankowych), gdzie tworzy cienkie membrany między różnymi tkankami organizmu;
- typ V – śródmiąższowy, stanowi dopełnienie kolagenu typu I;
- typ VI – odmiana typu V, spełnia tę samą funkcję;
- typ VII – znajduje się w tkance nabłonkowej, w skórze i na powierzchni tętnic;
- typ VIII – znajduje się w śródbłonku, tkankach tworzących wnętrze żył i tętnic oraz błony śluzowe;
- typ IX, X, XI – wraz z typem II znajdują się one w chrząstkach;
- typ XII – znajduje się w wielu różnych tkankach razem z typami I i III.
Kolagen, dzięki swoim właściwościom, pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Uczestniczy w procesach regeneracyjnych, a dzięki zdolności do wiązania wody zapewnia odpowiednie nawodnienie skóry. Przyspiesza gojenie się ran, tworzy blizny oraz sprzyja odbudowie tkanki łącznej. Włókna kolagenowe są ponadto nośnikami niektórych leków, m.in. interferonu. To właśnie kolagen określa się mianem podstawowego białka budulcowego w ludzkim organizmie. Odpowiada za wytrzymałość, stabilność i integralność tkanek, które tworzy.
Kolagen typu I
Jako że to właśnie kolagen typu I jest najpowszechniejszy w organizmie człowieka (stanowi nawet 90% całej puli białek kolagenowych), warto omówić go nieco bliżej. Występuje przede wszystkim w skórze, ścięgnach, kościach, więzadłach, zębach, a jego charakterystyczną cechą jest ponadprzeciętna odporność na rozciąganie i uszkodzenia mechaniczne. Dodatkowo to właśnie on odpowiada za elastyczność skóry.
Poza kolagenem typu I do grona najliczniej występujących w organizmie człowieka zaliczyć możemy kolageny typu: II, III, V i XI. Ciekawostką jest, że kolagen III (stanowi do 15% całej puli białek kolagenowych) oplata włókna zbudowane z kolagenu I i odpowiada za prawidłowe ich ułożenie, a także za sprężystość skóry.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Łaczkowska M., Gendaszewska D., Grzesiak E., Lasoń-Rydel M., Przegląd metod ekstrakcji kolagenu z odpadów skórzanych, Technologia i Jakość Wyrobów 61, 2016.
- Nowicka-Zuchowska A., Zuchowski A., Kolagen – rola w organizmie i skutki niedoboru, Lek w Polsce, 29 NR 11/12’19 (342/343).
- Żelaszczyk D., Waszkielewicz A., Marona H., Kolagen – struktura oraz zastosowanie w kosmetologii i medycynie estetycznej, Estetol Med Kosmetol 2012; 2(1): 14-20.
