Kriochirurgia to innowacyjna i małoinwazyjna metoda leczenia polegająca na kontrolowanym niszczeniu zmienionych chorobowo tkanek za pomocą bardzo niskich temperatur. Najczęściej wykorzystuje się ciekły azot o temperaturze około -196°C lub specjalne sondy chłodzone gazami, takimi jak argon. Kriochirurgię stosuje się m.in. w dermatologii, onkologii i chirurgii, a zakres jej zastosowania zależy od rodzaju, wielkości oraz lokalizacji zmiany. W wielu przypadkach pozwala ograniczyć uszkodzenie otaczających tkanek i przeprowadzić zabieg bez konieczności wykonywania klasycznego cięcia chirurgicznego.
Kriochirurgia – na czym polega?
Kriochirurgia polega na usunięciu i zniszczeniu zmienionych chorobowo tkanek za pomocą bardzo niskich temperatur. Jedną z najbardziej efektywnych cieczy kriogenicznych jest ciekły azot o temperaturze wrzenia -196°C. Temperaturę powierzchni tkanki od -25°C do -50°C można uzyskać w ciągu 30 sekund mrożenia, jeżeli zostanie dostarczona odpowiednia ilość ciekłego azotu. Destrukcję łagodnych zmian osiąga się w temperaturze do -30°C, natomiast do usunięcia zmian złośliwych wymagane są niższe temperatury wynoszące do -50°C. Innymi stosowanymi cieczami kriogenicznymi są:
- podtlenek azotu (temperatura wrzenia -88,5°C);
- dwutlenek węgla (-78,5°C).
Po zabiegu kriochirurgii w opracowywanym miejscu pojawia się rumień, na podłożu którego w ciągu kilku godzin do 2 dni tworzą się pęcherze. Na dnie pęcherza powstaje martwica, natomiast krwawienie jest niewielkie, ponieważ niska temperatura powoduje zamknięcie drobnych naczyń krwionośnych. Miejsce po zamrożeniu goi się, zwykle bez pozostawienia blizny, lecz mimo tego zabiegi kriochirurgii uznaje się za wyjątkowo małoinwazyjne. Gwałtowne zamrożenie komórek prowadzi do ich uszkodzenia i obumarcia, a następnie organizm stopniowo usuwa zniszczoną tkankę i zastępuje ją zdrową.
Kriochirurgia – wykorzystanie w medycynie
Istnieje wiele wskazań do wykonania zabiegów z zakresu kriochirurgii. W ten sposób usuwać można między innymi:
- brodawki wirusowe;
- brodawki mozaikowe;
- brodawki płaskie;
- kłykciny kończyste;
- mięczak zakaźny;
- włókniaki skórne;
- rogowacenia słoneczne;
- wybrane znamiona i inne zmiany skórne po wcześniejszej diagnostyce dermatologicznej.
Kwalifikacją pacjenta do zabiegu kriochirurgii zawsze zajmuje się lekarz. Musi on bowiem wykluczyć ewentualne przeciwwskazania oraz upewnić się, że inne metody leczenia (np. elektrokoagulacja czy użycie wiązki lasera) nie będą w danym przypadku korzystniejsze.
Przeciwwskazania do kriochirurgii
Podstawowe przeciwwskazania do kriochirurgii są następujące:
- choroby, których zaostrzenie może zostać wywołane działaniem niskiej temperatury – na przykład pokrzywka z zimna, krioglobulinemia, choroba zimnych aglutynin, występowanie choroby Raynauda i inne;
- schorzenia, które uniemożliwiają prawidłowe wygojenie się owrzodzenia – niewyrównana cukrzyca, piodermia zgorzelinowa, dializoterapia i inne;
- ze względu na lokalizację nie zaleca się wykonywania zabiegów tego typu w przypadku – zmian na podudziach, na granicy czerwieni wargowej, na wolnym brzegu skrzydełek nosa, przewodzie słuchowym zewnętrznym (ryzyko uszkodzenia nerwu twarzowego).
Ocena przeciwwskazań również należy do lekarza.
Kriochirurgia – wady i zalety
Kriochirurgia zalicza się do metod małoinwazyjnych, nie wymaga klasycznego cięcia chirurgicznego, przez co nie powoduje znacznych uszkodzeń tkanek, a ewentualne blizny są niewielkie i mniej widoczne. Uszkodzenie otaczających tkanek jest ograniczone, a powstałe ranki goją się znacznie szybciej i lepiej, ponieważ niska temperatura powoduje zamknięcie drobnych naczyń krwionośnych, ograniczając krwawienie. Większość procedur trwa od kilku do kilkunastu minut i może być wykonana ambulatoryjnie.
Wadą jest natomiast brak możliwości badania histopatologicznego usuniętej tkanki, jako że przy niszczeniu zmiany nie uzyskuje się materiału do oceny mikroskopowej. W przypadku podejrzenia nowotworu często niezbędne jest wcześniejsze pobranie wycinka. Dodatkowo większe zmiany mogą nie zostać usunięte za pierwszym razem, wówczas konieczne może być powtórzenie zabiegu kriochirurgii. Nie wszystkie zmiany nadają się do usunięcia za pomocą niskiej temperatury.
Polecane produkty:
|
Spirulina w tabletkach 100% naturalna
Spirulina zawiera wysokiej jakości naturalne witaminy i minerały. Jej skład to m.in. biotyna, kwas foliowy, beta-karoten, witamina D, witamina E oraz wiele innych witamin. To również źródło niezbędnych minerałów jak magnez, cynk, wapń, żelazo.. Zobacz więcej... |
|
Spirulina w proszku 100% naturalna
Spirulina w proszku wykorzystywana jest najczęściej do wykonywania odżywczych i oczyszczających maseczek wpływając m.in. na poprawę wyglądu skóry. Dostarcza niezbędne witaminy, minerały i inne składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Lubkowska A., Zastosowanie krioterapii w chorobach przewlekłych, 2020.
- Jałowska M., Kriostymulacja i kriochirurgia w chorobach skóry, Dermatologia, 2025.
- https://czelej.com.pl/wp-content/uploads/2022/11/File-1508501920.pdf.
