Czy SPF blokuje witaminę D?

Czy SPF blokuje witaminę D? To jedno z najczęściej zadawanych pytań, zwłaszcza w sezonie letnim. Wiele osób obawia się, że zastosowanie kremów z filtrami przeciwsłonecznymi negatywnie wpłynie na poziom witaminy D w ich organizmie, od której w dużej mierze zależy prawidłowe funkcjonowanie układu kostnego, układu odpornościowego i układu mięśniowego. Jednocześnie specjaliści podkreślają, że ochrona przeciwsłoneczna jest niezbędna w profilaktyce fotostarzenia skóry oraz nowotworów skóry. Czy zatem regularne stosowanie preparatów SPF rzeczywiście może prowadzić do niedoboru witaminy D?

Skąd się bierze witamina D?

Najważniejszym dla człowieka źródłem witaminy D jest promieniowanie słoneczne. Witamina D powstaje wewnątrz organizmu każdego człowieka w momencie ekspozycji skóry na działanie słońca. Mówiąc dokładniej, omawiany związek powstaje w skórze w wyniku dwuetapowej reakcji pod wpływem światła ultrafioletowego i izomeryzacji cieplnej. Dlatego tak ważne jest, by każdego dnia spędzić przynajmniej chwilę na słońcu, co pozwala na uzupełnienie dziennego zapotrzebowania na witaminę D.

Większość ludzi może wytworzyć wystarczającą ilość witaminy D, przebywając codziennie na słońcu przez krótki czas z odkrytymi przedramionami, rękami lub nogami i bez kremu z filtrem przeciwsłonecznym. Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) optymalny czas ekspozycji na słońce to 15 minut w godzinach 10-15, przy odsłonięciu 18% ciała (krótka koszulka i spodenki), bez filtrów UV oraz zachmurzenia lub smogu. W przypadku dzieci synteza skórna jest niezmiernie istotna, dlatego w okresie od kwietnia do września, najlepiej w godzinach między 10:00 a 15:00, rekomenduje się częste spacery lub zabawę na świeżym powietrzu.

Niestety organizm nie może wytwarzać witaminy D, jeśli spędzamy czas w domu, nawet jeśli siedzimy przy oknie za szybą i pada na nie światło słoneczne. Wszystko przez to, że promienie ultrafioletowe B (promieniowanie UVB), których organizm potrzebuje do produkcji witaminy D, nie mogą przedostać się przez szkło.

Kremy SPF a witamina D

Negatywne konsekwencje działania promieniowania UV na organizm człowieka to oparzenie słoneczne i fotoaging, a przede wszystkim zwiększanie ryzyka nowotworów, w tym groźnego nowotworu złośliwego skóry, czyli czerniaka. Aby zminimalizować negatywne skutki promieniowania słonecznego, niezbędne staje się stosowanie szeroko pojętej fotoprotekcji, przede wszystkim używanie kremów z filtrem. Jak wpływa to jednak na wewnątrzustrojową produkcję witaminy D?

Filtry słoneczne to produkty kosmetyczne, które w swoim składzie zawierają filtry fizyczne lub chemiczne blokujące przedostawanie się światła słonecznego do skóry. Matsuoka i wsp. przeprowadzili w roku 1987 badania in vivo i in vitro, których wyniki wskazywały na hamowanie skórnej syntezy witaminy D podczas stosowania filtrów przeciwsłonecznych, co potwierdziły podobne badania wykonywane w późniejszych latach. Jeszcze inni badacze wykazali, że aplikacja kremu z filtrem przeciwsłonecznym na całe ciało całkowicie blokowała syntezę witaminy D3 w skórze w trakcie stosowania środków ochrony przeciwsłonecznej.

Zobacz również: Jak szybko się opalić?

Faurschou i wsp. badali w ostatnich latach również zależność między grubością warstwy stosowanego filtru przeciwsłonecznego a poziomem witaminy D w surowicy. Uczestnicy badania stosowali krem z filtrem UV w ilości od 0 do 2 mg/cm2, a następnie przez 20 minut poddawano ich działaniu promieniowania UV. U wszystkich badanych, z wyjątkiem grupy stosującej krem o grubości 2 mg/cm2, nastąpiło zwiększenie 25(OH)D. Zwiększenie poziomu witaminy D w surowicy było tym wyższe, im cieńsza była warstwa stosowanego filtru ochrony przeciwsłonecznej.

Czy SPF blokuje witaminę D?

Podsumowując, można jasno stwierdzić, że kremy z filtrem SPF rzeczywiście blokują produkcję witaminy D w skórze, jednak zależy to od grubości (warstwy) zastosowanego kremu. Rezygnacja z kremów SPF może natomiast doprowadzić do poparzeń słonecznych i zwiększa ryzyko czerniaka skóry. Warto podkreślić, że zdecydowana większość ludzi nie stosuje grubych warstw kosmetyków, a codzienne stosowanie kremów z filtrami tworzy cieńszą barierę, niż w powyższych badaniach naukowych. Co zatem zrobić?

SPF może zmniejszać syntezę witaminy D, ale nie blokuje jej całkowicie w realnych warunkach. Nie należy więc rezygnować z fotoprotekcji, lecz warto rozważyć krótkie przebywanie na zewnątrz z odsłoniętymi nogami, rękami lub tułowiem bez zastosowania fotoprotekcji choćby przez 30 minut, by mogło dojść do dziennej syntezy witaminy D. Ochrona twarzy jest wskazana.

	Kwas hialuronowy tabletki Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej...
	Kolagen naturalny - skóra i stawy Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Dębska O., Kamińska-Winciorek G., Śpiewak R., Czy stosowanie kosmetyków przeciwsłonecznych wpływa na poziom witaminy D w organizmie?, Pol. Merk. Lek., 2013, XXXIV, 204, 368.
2. Tatara P., Mawlichanów M., Gancorz S., Czy krem z filtrem blokuje syntezę witaminy D? Przegląd piśmiennictwa, Med Srod. 2024;27(4):154-158.
3. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/swiatlo-sloneczne-i-witamina-d.