Nocyceptory to wyspecjalizowane receptory bólowe, reagujące na działanie bodźców o charakterze uszkadzającym bądź potencjalnie uszkadzającym tkanki. Występują u każdego człowieka, choć intensywność ich odbioru bodźców może nieco różnić się osobniczo. To bardzo ważne elementy układu nerwowego.
Nocyceptory – czym są?
Zgodnie z definicją nocyceptory to wyspecjalizowane zakończenia nerwowe, które reagują na bodźce potencjalnie szkodliwe dla organizmu. Są odpowiedzialne za nocycepcję, czyli proces wykrywania i przekazywania sygnałów bólowych.
Nocyceptory rozmieszczone są w całym organizmie, stanowiąc zakończenia wolnoprzewodzących włókien aferentnych grupy C lub A. Miejscami ich występowania są między innymi:
- skóra;
- stawy;
- mięśnie;
- okostna;
- narządy wewnętrzne.
Nocyceptory trzewne stanowią zakończenia włókien typu wolnoprzewodzącego (C i A), które wspólnie z sympatycznymi i parasympatycznymi eferentnymi włóknami nerwowymi biegną do ścian narządów wewnętrznych. Reagują one ze zwiększoną aktywnością na rozciąganie, proporcjonalnie do siły działającego bodźca.
Bardzo istotne są również nocyceptory rozmieszczone w tkance głębokiej, np. w torebce stawowej, ścięgnach i więzadłach lub mięśniach. Dla przykładu nocyceptory mięśni odpowiadają na silny lokalny nacisk (np. uszczypnięcie), ponadfizjologiczne rozciągnięcie mięśnia oraz na temperaturę w zakresie 41-43°C, co pomaga te tkanki chronić przed uszkodzeniami.
Nocyceptory – podział
Wyróżnia się kilka podziałów nocyceptorów. Zasadniczo wyróżnia się przede wszystkim nocyceptory reagujące na podrażnienie tylko jednym bodźcem (np. mechanicznym lub termicznym) lub też, jak należące do wolnoprzewodzących włókien „C” tzw. nocyceptory polimodalne, reagujące na podrażnienie wywołane dwoma lub większą liczbą bodźców, np. chemicznym, termicznym i mechanicznym.
Nocyceptory dzieli się ponadto, biorąc pod uwagę kryterium zaopatrywanego przez nie obszaru (np. na stawowe, skórne, trzewne), adekwatność bodźców, na które reagują, np. termiczne, mechaniczne lub chemiczne, jak również według trybu reakcji na te bodźce, np. nocyceptory niskoprogowe lub wysokoprogowe (tzn. aktywowane odpowiednio przez bodźce słabsze lub silniejsze).
Nocyceptory – fizjologia działania
Neuron nocyceptorowy zawiera cztery elementy:
- zakończenie odbierające i przetwarzające bodźce na potencjały czynnościowe (nocyceptor);
- przewodzący je dalej akson;
- ciało komórki, które kontroluje integralność neuronu;
- ośrodkowe zakończenie neuronu tworzące pierwszą synapsę drogi sensorycznej w rdzeniu kręgowym.
Fizjologię działania nocyceptorów można więc przedstawić następująco:
- nocyceptor odbiera bodziec, którym może być np. wysoka temperatura, skrajnie niska temperatura, silny ucisk, przecięcie tkanki, podrażnienie tkanki i wiele innych;
- nocyceptor przesyła odebrany sygnał nerwowy, który biegnie następnie włóknami nerwowymi aż do rdzenia kręgowego;
- mózg interpretuje sygnał jako niepożądany, co ludzie określają właśnie mianem dolegliwości bólowych.
Warto podkreślić, że nocyceptor nie identyfikuje i nie tworzy bólu. Jedynie przekazuje go do mózgu i to właśnie mózg odpowiada za występowanie uczucia bólu.
Nocyceptory – znaczenie
Nocyceptory są niezwykle ważnymi strukturami w ludzkim organizmie, ponieważ chronią go przed urazami i uszkodzeniami, które mogłyby potencjalnie zagrażać życiu. Dodatkowo informują o stanach zapalnych, pomagają unikać zagrożeń oraz wspierają procesy gojenia. To właśnie dzięki nim wiemy, w którym miejscu na ciele się zraniliśmy, dzięki czemu możemy szybko tę ranę opatrzeć, eliminując ryzyko jej zakażenia i związanych z tym powikłań.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny - skóra i stawy
Kolagen od bioalgi to naturalny, najwyższej jakości hydrolizat kolagenu. Jest to najważniejsze białko, które wpływa na jakość skóry. Jego odpowiednia ilość zapobiega powstawaniu zmarszczek, cellulitu, rozstępów, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy tabletki
Kwas hialuronowy znajduje się w skórze, dzięki czemu czyni ją gładką, elastyczną i bez zmarszczek. Z wiekiem jego ilość jednak maleje i należy dostarczać go do organizmu, aby uzupełnić powstające braki … Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Pawlak M., Praktyczne aspekty sensorycznej i modulującej funkcji nocyceptorów, Fizjoterapia Polska, 2/2008.
- Szkutnik-Fiedler D., Sierżant M., Madziała J., Mechanizmy powstawania bólu, Farmacja Współczesna, 6/2013.
