Dermatoskopia, czyli badanie znamion, czy też badanie pieprzyków, to jedno z najważniejszych badań wykorzystywanych we współczesnej dermatologii. Warto jednak pamiętać, że dermatoskopia nie jest przeznaczona wyłącznie dla osób, które zauważyły zmieniający się pieprzyk. Coraz większe znaczenie ma także jej rola w profilaktyce, szczególnie u osób należących do grup zwiększonego ryzyka.
W jakich sytuacjach warto wykonać badanie dermatoskopowe?
Najczęściej pacjenci zgłaszają się na dermatoskopię wtedy, gdy zauważą zmianę wyglądu znamienia. Tymczasem dermatolodzy podkreślają, że badanie warto wykonywać również profilaktycznie – nawet wtedy, gdy żaden pieprzyk nie budzi niepokoju. Dzięki temu możliwe jest wykrycie zmian nowotworowych na bardzo wczesnym etapie, kiedy leczenie jest najskuteczniejsze. Szczególnym wskazaniem do wykonania dermatoskopii są:
- pojawienie się nowego znamienia, zwłaszcza po 30. roku życia,
- zmiana koloru, wielkości lub kształtu istniejącego znamienia,
- świąd, ból lub krwawienie zmiany skórnej,
- liczne znamiona barwnikowe,
- bardzo jasna karnacja i skłonność do oparzeń słonecznych,
- przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry w rodzinie,
- przebyty nowotwór skóry.
Dermatoskopia znajduje zastosowanie nie tylko w diagnostyce czerniaka. Badanie pomaga również ocenić wiele innych zmian skórnych, takich jak brodawki łojotokowe, naczyniaki czy niektóre choroby dermatologiczne.
Więcej na temat dermatoskopii przeczytasz w artykule: https://www.adamed.expert/pacjent/choroby-i-objawy/skora-i-paznokcie/dermatoskopia-wszystko-co-musisz-wiedziec-o-badaniu
Profilaktyczna kontrola znamion czy konsultacja niepokojącej zmiany?
Choć podczas obu wizyt wykorzystywany jest dermatoskop, ich cel jest nieco inny. Profilaktyczna kontrola ma na celu ocenę wszystkich znamion znajdujących się na skórze oraz wychwycenie zmian, które mogą wymagać dalszej obserwacji. To badanie wykonywane regularnie, nawet wtedy, gdy pacjent nie zauważa żadnych niepokojących objawów.
Inaczej wygląda konsultacja dotycząca konkretnego znamienia. Najczęściej odbywa się wtedy, gdy pacjent zauważył, że pieprzyk zaczął się powiększać, zmienił kolor, stał się asymetryczny lub zaczął swędzieć czy krwawić. W takiej sytuacji lekarz ocenia wskazaną zmianę bardzo dokładnie, jednak zazwyczaj nie ogranicza badania wyłącznie do niej.
Dlaczego dermatolog ocenia całą skórę, a nie tylko wskazany pieprzyk?
Dla wielu pacjentów zaskoczeniem jest fakt, że podczas dermatoskopii lekarz prosi o rozebranie się do bielizny i ogląda całą powierzchnię skóry. Nie jest to przypadek. Czerniak może rozwinąć się nie tylko w obrębie znanego od lat pieprzyka, ale również jako zupełnie nowa zmiana, której pacjent wcześniej nie zauważył.
Kompleksowa ocena całej skóry pozwala porównać wszystkie znamiona, wyłapać te odbiegające wyglądem od pozostałych oraz wykryć zmiany znajdujące się w trudno dostępnych miejscach, np. na plecach, skórze głowy czy podeszwach stóp. Dzięki temu zwiększa się szansa na rozpoznanie zmian nowotworowych na bardzo wczesnym etapie.
Kiedy warto wykonać wideodermatoskopię?
Klasyczna dermatoskopia pozwala bardzo dokładnie ocenić budowę znamienia podczas jednej wizyty. W niektórych przypadkach jeszcze większe korzyści przynosi jednak wideodermatoskopia. Badanie wykorzystuje kamerę cyfrową połączoną z komputerem, dzięki czemu obrazy znamion mogą zostać zapisane i porównane podczas kolejnych kontroli.
Jest to szczególnie przydatne u osób:
- posiadających liczne znamiona barwnikowe;
- z zespołem znamion atypowych;
- z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku czerniaka lub po przebytym nowotworze skóry.
Możliwość porównywania zdjęć wykonanych w odstępie kilku miesięcy lub lat pozwala wychwycić nawet bardzo subtelne zmiany, których nie sposób zauważyć podczas jednorazowego badania.
Jak przygotować się do dermatoskopii i jak przebiega badanie?
Dermatoskopia nie wymaga specjalnych przygotowań. W dniu wizyty warto jednak zrezygnować z balsamów, olejków, samoopalaczy czy makijażu nakładanego na skórę, ponieważ mogą utrudniać ocenę zmian. Dobrym pomysłem jest także zabranie wcześniejszych wyników badań lub zdjęć znamion, jeśli były wykonywane.
Samo badanie jest całkowicie bezbolesne i nie narusza ciągłości skóry. Lekarz najpierw ogląda skórę gołym okiem, a następnie przykłada dermatoskop do poszczególnych zmian, uzyskując wielokrotne powiększenie obrazu. Standardowa wizyta trwa około 15-30 minut, jednak u osób z bardzo licznymi znamionami może potrwać nieco dłużej.
Jak często wykonywać dermatoskopię?
Częstotliwość wykonywania dermatoskopii zależy od indywidualnego ryzyka zachorowania na nowotwory skóry. U osób bez dodatkowych czynników ryzyka zaleca się wykonywanie badania profilaktycznie raz w roku. Znacznie częstsze kontrole mogą być wskazane u pacjentów z:
- licznymi znamionami;
- bardzo jasną karnacją;
- dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku czerniaka;
- przebytym nowotworem skóry;
- zespołem znamion atypowych.
W takich przypadkach dermatolog może zalecić wykonywanie badania nawet co 3–6 miesięcy oraz prowadzenie dokumentacji wideodermatoskopowej.
Niezależnie od harmonogramu wizyt warto regularnie obserwować swoją skórę. Jeżeli znamię zmieni kształt, kolor, zacznie szybko rosnąć, swędzieć lub krwawić, nie należy czekać do kolejnej kontroli, lecz jak najszybciej zgłosić się do dermatologa. Dermatoskopia stanowi jeden z elementów kompleksowej oceny zmian skórnych, a w razie stwierdzenia niepokojących cech lekarz może zlecić dalszą diagnostykę czerniaka lub zaproponować usunięcie zmiany. Regularne badania oraz świadoma profilaktyka pozostają najskuteczniejszym sposobem wczesnego wykrywania nowotworów skóry.
Bibliografia:
- Longo C, Pampena R, Moscarella E, Chester J, Starace M, Cinotti E, Piraccini BM, Argenziano G, Peris K, Pellacani G. Dermoscopy of melanoma according to different body sites: Head and neck, trunk, limbs, nail, mucosal and acral. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2023 Sep;37(9):1718-1730.
- Yélamos O, Braun RP, Liopyris K, Wolner ZJ, Kerl K, Gerami P, Marghoob AA. Usefulness of dermoscopy to improve the clinical and histopathologic diagnosis of skin cancers. J Am Acad Dermatol. 2019 Feb;80(2):365-377.
- M. Kamont, M. Słowińska, Dermatoskopia i wideodermatoskopia – diagnostyka znamion barwnikowych i profilaktyka czerniaka skóry, „Aesthtica”, s. 61–64.
- https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/lista/68448,jak-czesto-badac-znamiona#goog_rewarded [dostęp online: 28.07.2026]
Artykuł sponsorowany
